Skip to main content

Suiga a le Senate i le tupe fa’asoasoa malo mo le 2018

O suiga e pei ona faia e le Senate i le paketi a le maota o sui lea ua pasia, ina ia aveese mai ai le tupe a le Fono Faitulafono sa fa’atulaga mai i lalo o le Polokalame Fa’apitoa a le Kovana, a ia fa’aopoopo sa’o lava i le paketi a le Fono mo le tausaga tupe fou 2018 — ua fa’amautuina mai ai le finagalo a afioga i Senatoa, e le tau fa’asoasoaina mai e le Kovana le paketi a le Fono Faitulafono.

I le maea ai ona iloilo e le Fono o le tupe fa’asoasoa a le malo mo le tausaga tupe fou, ua atagia mai ai le suiga e tasi ua faia i le paketi sa iloilo ma talanoaina mo le 7-aso talu ai,

O lea suiga e pei ona pasia e le Komiti o le Paketi a le Senate ananafi ina ua mae’a le latou tauaofiaga, o le aveese mai lea o le $500,000 a le Fono o lo o fa’atulaga mai e le kovana i lalo o lana Polokalame Fa’apitoa, ina ia toe fa’aopoopo sa’o lava i le paketi a le Fono e tatau ona i ai.

Taua i saunoaga a le komiti, e $700,000 le tupe o le paketi a le Fono mo le 2018 o loo i lalo o le Polokalame Faapitoa a le kovana, a o lea ua pasia e afioga i Senatoa, ua lava na o le $500,000 e aveese mai ma toe fa’aopoopo i le latou paketi, ae o le taoto ai pea le $200,000 o lo o totoe ai, atonu e i ai se isi manaoga mo le malo e aoga i ai.

O le mae’a ai o le tauaofiaga a le maota maualuga i le taeao ananafi, na faia ai loa se iloiloga a le latou Komiti o le Paketi, mo le talanoaina o le tupe fa’asoasoa a le Fono lea sa tolopo mai i le aso Faraile na te’a nei, atoa ai ma le talanoaina o le pili o le paketi a le maota o sui lea na pasia e afioga i Faipule i le faitauga fa’atolu i le aso Lua na te’a nei - a o lea na faitau muamua i luma o le Senate i le taeao ananafi.

I le amataga o le iloiloga, na fa’atula’i ai e le Peresetene o le Senate, afioga i le Tama’ita’i o le Ao ia Gaoteote Tofau Palaie le mau ina ia fa’aaoga e le maota maualuga le pili o le paketi a le maota o sui lea ua pasia ina ia fa’a faigofie ai galuega a le Fono mo le paketi a le malo, lea fo’i na fulisia uma i ai finagalo o afioga i Senatoa.

I le mae’a ai ona fulisia o finagalo o Senatoa e fa’aaoga le pili a le maota o sui, na taumafai ai loa le afioga i le ali’i Peresetene e fa’amanino le suiga o lo o manatu e faia i le pili o le paketi a le maota o sui, e ala i le aveese mai o le tupe o le paketi a le fono o lo o i lalo o le Polokalame Faapitoa a le Kovana ae toe faaopoopo i le paketi a le Fono.

Na taua e Gaoteote lona taliaina o fautuaga mai ni isi o afioga i Senatoa, i le le sa’o o le fuafuaga a le kovana ua faia, o le aveese o le tupe mai le paketi a le Fono ae tuu i lalo o lana Polokalame Faapitoa, ma ua foliga mai ai ua tutusa le Fono ma Matagaluega a le malo, a manana’o i se tupe ona talosaga lea i le Kovana mo le fa’aaogaina o a latou tupe o loo i lalo o le Polokalame Faapitoa.

Saunoa Gaoteote e fa’apea, e $7 miliona ma ona tupu le paketi a le Fono sa talosagaina mo le tausaga tupe 2017. Ae ina ua aumai le paketi, na aveese e le Kovana le 10%, tusa lea o le $700,000 ma tu’u i lalo o lana Polokalame Faapitoa, ae aumai ai na o le $6.9 miliona e fa’atupe ai galuega a le Fono mo le tausaga tupe lenei 2017.

Na faailoa e Gaoteote i afioga i Senatoa e fa’apea, afai ae pasia e le Senate le pili o le paketi a le maota o sui ua aumai, lona uiga o le a toe fa’agaioi foi le paketi a le fono mo le 2018 i le tulaga o lo o i ai, e $6.9 miliona e aumai ae tuu i lalo o le Polokalame Faapitoa a le Kovana le $700,000.

Sa ia saunoa atili e fa’apea, o le fa’afitauli e tula’i mai i le tulaga lea, afai ae mana’o le Fono e fia fa’aaoga mai se vaega o lana $700,000, e talosaga muamua i le Kovana ona fa’atoa mafai ai lea ona fa’amatu’u mai se vaega tupe, ma ua atili ai lava ona le sa’o lea tulaga, ona o le Fono Faitulafono, o le isi lea Vaega Tumaoti o le Tafatolu o le Faigamalo a Amerika Samoa.

Sa ia faailoa atili fo’i i Senatoa, e na o le $39,000 le tupe na fa’aaoga e le Fono mai le $700,000 o lana paketi o le tausaga tupe lenei 2017, lona uiga - o lo o totoe ai lava i le taimi nei le silia i le $650,000 e le i fa’aaogaina.

Na vave ona lagolagoina e ni isi o afioga i Senatoa le mau, e aofia ai Nuanuaolefeagaiga S. Nua; Fa’amausili Mau Jr; Fonoti T. Aufata; Faiivae Iuli Godinet; Alo Fa’auuga ma Magalei Logovi’i.

Na fesiligia e le afioga Paepae Iosefa Faiai le mafua’aga na ave ai fua le tupe o le paketi a le Fono ma tuu i lalo o le Polokalame Faapitoa a le Kovana. Sa ia taua lona fa’anoanoa tele pe a vaavaai atu i le Polokalame Faapitoa a le Kovana, ona e i ai lona talitonuga, e i ai vaega tupe e tatau ona tuu sa’o atu lava i le Fa’atonu mo le fa’asoasoaina.

“O la’u talosaga, aveese mai le tupe o le paketi a le Fono e fa’afoe lava e le Fono. E le o se mea ula le maota fono. O lea e afifio ai le Peresetene ma le Fofoga Fetalai, o Ta’ita’i o le Fono Faitulafono a le atunuu, ua ave atoa fo’i i ai le fa’atuatuaga mo le fa’asoasoaina o tupe a le Fono,” o le saunoaga lea a Paepae.

Sa ia taua fo’i le tatau lea ona fa’aulu se tulafono e talanoa ma fuafua lelei ai vaega ta’itasi e tatau ona tuu i lalo o le Polokalame Faapitoa a le Kovana.

Na lagolagoina e le afioga a Satele Galu Satele Sr.,le finagalo o Paepae, ona ua afaina galuega a le Fono talu le aveese fua o lana paketi.

Sa ia taua fo’i lona fesiligia o le auala o lo o fa’aaoga ai e le Kovana tupe o lo o i lalo o lana Polokalame Fa’apitoa, ae poo i ai fo’i ni galuega aoga o lo o fa’aalu i ai le tele o nei vaega tupe.

“I lo’u lava taofi, e tatau ona fa’aalu sa’o e le Kovana tupe i manaoga o lo o tula’i mai i le atunu’u, ae le o le fa’aalu i tulaga e le taua ma aoga,” o le saunoaga lea a Satele.

I lalo o le tupe faasoasoa o le 2018 mo Polokalama Fa’apitoa a le kovana e leai se vaega tupe mo le Fono Faitulafono.

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all