Skip to main content

Pou Tiute a Leoleo

Pago Pago - AMERIKA SAMOA

MOLIA I LE FA’AO’OLIMA I LONA TO’ALUA

O lo’o ta’ua i faamaumauga a le Ofisa a Leoleo i Tafuna, le valaau atu a se tina i lo latou ofisa, i le po o le aso 11 o Fepuari, 2024, e lipotia atu le fasia o ia e lona to’alua.  Ina ua taunu’u leoleo i le nofoaga na tupu ai le fa’alavelave, o lo o saofa’i mai le tamaloa i totonu o le potu malolo.

[O le a le lomia suafa o i latou o lo o molia ma a’afia i lenei mataupu, aua le puipuiga o fanau o lo o ua a’afia.]

E tusa ai ma le lipoti a leoleo, sa fa’atalanoa muamua e leoleo ia le tina na a’afia i lenei faalavelave, ona faatalanoa ai lea o ni molimau.  Ona agai atu lea o leoleo ma le tina i totonu o le la potu ma lona toalua ma maua ai tusi folau, laisene aveta’avale, o ID ofisa o femalagaiga ma pepa saogalemu, ua mae’a ona tipitipi.

Sa pu’eina foi e leoleo ia ata o manu’a i le ua ma le tulilima o le tina faatasi ai ma meatotino ia sa faaleagaina.

E tusa ai ma le faamatalaga a le tina i leoleo, sa amata mai le la fe’ese’esea’iga ma lona to’alua i le ao, ma fa’aauau ai lava le le fiafia o lona to’alua seia o’o lava i le po.

Ma o le ta o le 11 i le po, sa ta’ua e le tina, na alu ai i totonu o le la  potu, ae o lo o matamata le TV a lona to’alua.  Ma sa matamata lona to’alua i se ata e uiga i se fafine sa le faamaoni i lo la va ma lona to’alua.  Ma o le taimi lena, na amata ai ona palauvale atu lona to’alua ia te ia ma lafo atu ni faamatalaga le talafeagai.

Sa faamatala foi e le fafine, sa ia tago i le ‘eu le fatafata a lona toalua e fai iai e soia le palauvale atu ia te ia, ae avea lea ma tulaga na ita ai le tamaloa ma tago mai ai i le titina lona ua, agai i le pa sima o le fale.

Ma na faamatala e le tina, ina ua faalogo atu lava ua tau le mafai na manava, sa ia tu’iina ai loa foliga o lona toalua.  Ona tago lea o lona to’alua ua u’una’i o ia i lalo, ae taunu’u loa le la fanau ma toso ese lona to’alua.  Ma valaau ai loa e le tina ia le ofisa a leoleo, mo se fesoasoani.

Ae ina ua alu atu le fafine i totonu o le potu e faailoa i lona toalua, ua mae’a ona ia valaauina leoleo, sa ia va’aia ai lona to’alua o lo o otiina ia lana tusi folau, laisene avetaavale, ID ma lana pepa saogalemu.

Sa faapea foi ona aofia i faamaumauga a leoleo ia se molimau tu’ugutu a le atalii a lenei ulugalii, lea sa ia faamatalaina ai lona faalogoina le ‘e’e o lona tama i lona tina, ma faapea atu iai, ‘o le a ou fasiotia oe’.  I ni nai sekone na soso’o ai, sa ia faalogoina ai se pa’o tele mai i le potu a ona matua, ma ia tamo’e atu loa iai, ma na ia va’aia ai le ua molia, o lo o titinaina le ua a lona tina aga’i i le pa sima o le fale, ona u’unai lea o ia i lalo.  Ma na ia alu atu ai loa ma u’unai ese lona tama ae ua alu i fafo lona tina, ma valaau leoleo.

Sa faatalanoaina foi e leoleo ia le tama teine a le ulugalii ma sa ia faamatalaina lona lagonaina o le fepalauvale a’i leotele a ona matua i totonu o le la potu.  Ma e pei lava o le molimau a lona tuagane, sa faamatala e le teine lona taumafai foi e u’una’i ‘ese lona tama mai lona tina.  Ma a’o i fafo lona tina e valaau leoleo, o le taimi lena na tatipi ai e lona tama ia meatotino a lona tina.

Ma na faapea loa ona aveina e leoleo ia le ua molia i lo latou ofisa i Tafuna, e fa’aauau ai a latou suesuega.

O lo o ua ta’ua i totonu o faamaumauga a leoleo, e tusa ai ma le molimau a le tamaloa, o le taeao o le aso 11 o Fepuari, 2024 na amata mai ai le la misa ma lona to’alua i lo latou fale i Nu’uuli.  Ma ona o lona le fiafia tele, sa musu ai e alu i le lotu pe tautala i lona toalua.

Ae o le po lena, a’o matamata lana TV a’o moe lona to’alua, sa ia matamata ai i se ata e uiga i se fafine sa le faamaoni i lona toalua, ma ia faia ai se faamatalaga, i lona to’alua e uiga i lona le faamaoni.  Ae nofo a’e i luga le fafine, ma tu’i lona fatafata, ma la tau’upu ai loa.  Sa ta’ua e le tamaloa, le tu’iina o lona gutu e le fafine, ma o le mea lea na ia titinaina ai le ua o lona toalua, e taofi ai le toe tu’iina o ia, ae ua laki na o’o atu lana fanau ma taofi o ia mai i lona fasia o lona toalua.

Na faamaonia foi e le ua molia ia lona faaleagaina o pepa taua a lona toalua.

Ma ua molia nei lenei alii 45 tausaga, i moliaga e tolu:

Faitauga e 1:  Faatupu Vevesi i totonu o aiga – o se vaega ‘B’ i solitulafono mama, e mafai ona loka ai se tasi, i le o’o atu i masina e ono (6), po o se sala tupe e $500; po o fa’asalaga uma e lua.

Faitauga e 2:  Fa’ao’olima i lona tulaga e tolu – o se vaega ‘A’ i solitulafono mama, e mafai ona faafalepuipui ai se tasi, i le o’o atu i le tausaga e tasi (1), po o se sala tupe e $1,000; po o fa’asalaga uma e lua.

Faitauga e 3:  Faaleagaina o mea totino, i lona tikeri e tolu – o se vaega ‘B’ i solitulafono mama, e mafai ona faafalepuipui ai se tasi i le o’o atu i masina e ono (6), po o se sala tupe e $500; po o fa’asalaga uma e lua.

E $3,000 le tinoitupe faatulagaina e mafai ona tatalaina ai le ua molia, e faatali ai lona faamasinoga.

ALENI ALENI

O le 6:06 i le afiafi o le aso 6 o Fepuari, 2024 na valaau ai le susuga ia Tupuola Vaitele i le ofisa a leoleo i Fagatogo, e lipotia ai le susuga ia Aleni Aleni, o lo o pisa leotele ma palauvale i lona tina, i le latou fale i Fagasa.

Ina ua taunu’u leoleo i le nofoaga na tupu ai le faalavelave, sa va’aia ia Vaitele ma Eny Aleni, le to’alu a le ua molia, ma le na a’afia i lenei faalavelave, o talotalo mai i tafatafa o le alatele.

Ma i le fa’atalanoaga a leoleo ma Vaitele, sa ia faamatalaina ai le faapisa o Aleni i luma o le latou fale, a’o iai latou tuaoi.  Ae sa faamatala e le tina a Aleni, le fa’ate’ia o ia i uiga a lona alo sa fa’aalia i totonu o le latou fale, ma le palauvale leotele atu ia te ia ma lona to’alua (le molimau).

Sa faamatala foi e le tina na a’afia i lenei faalavelave, na fiu e fai atu ia Aleni e soia, ae na fa’aauau ai lava ia le palauvale atu a Aleni.

Sa faapea foi ona faamatala e le molimau, lona te’i tele, i le manava atu o Aleni ma faia ia tulaga i lo latou fale, ae o la e la te iai faatasi ma lona tina.  Sa ta’ua foi e le molimau, na alu atu lona tausoga ma taumafai e faafilemu ia Aleni ma ave i luma o le auala.

Sa fa’ailoa atu foi i leoleo le manogi pia o le ua molia.

Sa aveina loa e leoleo ia Aleni i le to’ese i Tafuna e faatali ai lona faamasinoga, e tali i lona moliaga o le Faatupu Vevesi i nofoaga faitele, o le vaega ‘B’ o solitulafono mama, lea e mafai ona loka ai se tasi i le to’ese i masina e ono (6), po o se sala tupe e $500; po o fa’asalaga uma e lua.

E $300 le tinoitupe faatulagaina e mafai ona tatalaina ai le ua molia, e faatali ai lona faamasinoga.

MOLIA SE FAFINE I LE ULAULA AISA I TOTONU O LE LATOU FALE

O le po o le aso 10 o Fepuari, 2024, na fa’afeso’ota’i ai e se fafine Nu’uuli, ia le ofisa a leoleo i Tafuna, mo se fesoasoani ona o lona tuaoi, o lo o palauvale solo ma faatupu vevesi i lo latou tuaoi.

Ina ua taunuu leoleo i le nofoaga na tupu ai le faalavelave, sa vaaia ni tagata se toatele i fafo o le fale o le ua molia, o lo o taumafai e fa’ato’ato’a se fafine, o lo o palauvale solo.  Na fiu leoleo e taumafai e fa’ato’ato’a lenei tina, ae peitai, sa amata ona ia palauvale mai i leoleo, ae fa’aauau pea ona taumafai lenei tina, e u’una’i ese leoleo.  Na o’o lava ina taumafai leoleo e loka lima a lenei tina, ae na fa’afaigata i gaioiga a le tina.

O lo o ta’ua i faamaumauga a leoleo, ina ua mafai ona lokaina lima o lenei tina ma tu’uina o ia i totonu o le taavale leoleo, ae na amata ona tatu’i e le fafine, lona ulu, i le faamalama o le taavale.  O le mafuaaga lea na tu’uina ai loa o ia i totonu o le pa, sa i totonu o le taavale a leoleo ma aveina atu loa lenei tina i le ofisa leoleo i Tafuna.

Sa faamatalaina e le to’alua a le ua molia, i leoleo, e faapea, na fa’ato’a taunuu atu i le latou fale ma alu e fai le mea’ai a lana fanau, ae fai atu lana fanau ia te ia, o la e ula le ‘Aisa’ a lona toalua, i totonu o le potu.

Ina ua fesiligia e le tamaloa lona to’alua, e uiga i le lipoti a le fanau, ae na o le ‘e’e ma palauvale atu lona to’alua ia te ia.  O le taumafaiga a le tamaloa e fa’ato’ato’a lona to’alua, na amata ai ona lolofi atu a latou tuaoi, ona o le leotele tele o le fafine.

Sa faamatalaina e se molimau e tuaoi ma le ua molia, lo latou lagonaina mai o le palauvale a le ua molia, o le mafuaaga lea na o latou agai atu ai i le fale a le ua molia.  Ma na o latou taumafai e fa’ato’ato’a lea tina, ae peitai, sa le mafai.

Ua molia nei lenei tina 33 tausaga le matua, i moliaga e tolu;

Faitauga e 1:  Faatupu Vevesi i nofoaga faitele – o le vasega ‘B’ o solitulafono mama, lea e mafai ona lokaina ai se tasi i le falepuipui, i le ono (6) masina, po o se sala tupe e $500; po o fa’asalaga uma e lua.

Faitauga e 2:  Faatupu Vevesi i totonu o aiga – O le vasega ‘C’ o solitulafono mama, lea e mafai ona fa’afalepuipui ai se tasi i le o’o atu i aso e sefululima (15), po o se sala tupe e $300; po o fa’asalaga uma e lua.

Faitauga e 3:  Tete’e atu i leoleo a’o ave faapagotaina – o le vasega ‘A’ i solitulafono mama, lea e mafai ona faafalepuipui ai se tasi, i le o’o atu i le tasi (1) tausaga, po o se sala tupe e $1000; po o fa’asalaga uma e lua.

E $150 le tinoitupe faatulagaina, e mafai ona tatalaina ai le ua molia mai i le falepuipui, e faatali ai lona faamasinoga.

FA’AMAONIA MOLIAGA O SE TAMALOA I LONA FA’AMALOSIA O SE TEINEITITI TALAVOU

O le aso Lua o le vaiaso ua tuanai, sa fa’amaonia ai e se vaega Iloilo o le faamasinoga maualuga, ia moliaga sa faasaga ile susuga ia Tagatanu’u Aki po o Nu’u, e aofia ai lona faitauga e lua o le Faamalosia faalua o se teineititi, e i lalo ifo o le 16 tausaga le matua, faapea ma le faitauga e tasi, o le faia o amioga mataga i lona tikeri muamua, i se teineititi e i lalo ifo o le 16 tausaga; atoa ai ma le faitauga e tasi o le Faia o se gaioiga e a’afia ai le saogalemu o se alo talavou.

E tusa ai ma faamuamauga mai i le Ofisa a le Loia Sili, o lo o ta’ua ai le faamalosia ma le fa’ao’olima o Nu’u i le teineititi, i le vaiaso o le Aso Faafetai, ia Novema 2022, e ala lea i le fa’atosina atu o le teineititi i totonu o se potu i le fale a le latou aiga.  Ma o lo o taumafai le ofisa a le Loia Sili, ina ia faasalaina Nu’u i le faasalaga pito sili ona mamafa, e o’o atu i le 35 tausaga e loka ai i le falepuipui, po o se sala tupe e $5,000.

O lo o ta’ua foi e le Ofisa a Leoleo, ua mafai ona manuia a latou taumafaiga i le fa’amasinoga o Nu’u, ona o le molimau ma le lototele a le tamaitai talavou sa a’afia i lenei mataupu.  Ae le gata i lea, o vaega su’esu’e a leoleo faapea le aufaigaluega a le DHSS lea o lo o gafa ma le puipuia o fanau.  Sa faapea foi ona fa’aalia le agaga faafetai a le ofisa a le Loia Sili, i vaega Iloilo a le faamasinoga, lea sa o latou mataituina lenei mataupu.

Sa ave foi le fa’afetai a le susuga i le Loia Sili ia Fainu’ulelei Falefatu Ala’ilima-Utu, i le sui Loia Sili faapitoa, le susuga ia Talaimalo Uiagalelei faapea le sui Loia Sili ia Roy J.D. Hall mo lo la tu’uto i lenei mataupu, ae le gata i lea, o le lagolago malosi mai a Farrah Sefo ma Faith Vaifanua.

E lua aso na faataunuuina ai lenei faamasinoga, ae lua itula na soalaupuleina ai e vaega Iloilo o le faamasinoga le mataupu, ma o latou faamaonia ai le solia e Nu’u o le tulafono e pei ona molia ai o ia.

O lo o iai pea le ua molia i a’ao a sui malu o le malo, e faatali ai le aso e lauina ai lona faasalaga.

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all