Skip to main content

POU TIUTE A LEOLEO

Pago Pago - AMERIKA SAMOA

VALA’AU SE TAMALOA I LEOLEO INA UA FAIGATA ONA FA’AFILEMU LONA ATALI’I

Ua ta’ua i fa’amaumauga a le fa’amasinoga ia le valaau o se tama loto mafatia i le ofisa a leoleo i Tafuna, i le taeao o le aso Faraile, Tesema 8 2023, e saili se fesoasoani ina ua fiu e tau fa’ato’afilemu sona atalii, lea sa palauvale solo ma tau’ai meatotino i totonu o le fale, a’o iai nisi fanau a lenei tama.

O le ua molia i lenei fa’alavelave, o le alii o Arona Amituanai, ma e lua ni moliaga ua feagai ma ia. 

O le uluai moliaga o le Faatupu vevesi i totonu o lona aiga, lea e mafai ona fa’afalepuipui ai, i le o’o atu i le sefululima (15) aso, po o se sala tupe i le va o le $150 ma le $300; po o moliaga uma e lua.

O leisi moliaga ua feagai ma Amituanai, o le Tete’e a’o taumafai leoleo e loka mai o ia, ma o lenei moliaga, e mafai ona fa’afalepuipui ai le ua molia, i le o’o atu i le sefululima (15) aso, po o se sala tupe e i le va o le $150 ma le $300; ia po o fa’asalaga uma e lua.

E $500 le tupe faatulagaina e mafai ona tatalaina ai le ua molia, mai i le falepuipui e fa’atali ai lona fa’amasinoga.

Ina ua agai atu leoleo i le fale o le aiga o Amituanai, sa va’aia e leoleo le savali mai o Amituanai i luga o le ala galue, ae ina ua ia iloa mai le ta’avale a leoleo, sa toe liliu ma tamo’e agai i lo latou fale, ma lafi i totonu o se potu.

O lo o ta’ua i fa’amaumauga a le malo, le palauvale o Amituanai ma valaau mai i leoleo ina ia aua ne’i o’o atu i totonu o le fale.  Ae peitai, sa tatalaina le fale e le susuga ia Niue (le tua’a a Amituanai) ma talosagaina leoleo ina ia ave’ese atu lona atalii mai i lo latou fale.

Ina ua ulufale leoleo i totonu o le fale, na o latou valaau atu ia Amituanai, e sau mai fafo ma le potu, ae peitai, sa fesili Amituanai ma lona ita, po o ai na faatagaina leoleo i totonu o le fale.

Sa faamanino atu e Niue i lona atalii, o ia sa fa’atagaina leoleo e o atu i totonu o le fale, ae liliu mai ai Amituanai ma palauvale mai i si ona tama.

O lo o ta’ua foi i fa’amaumauga a le malo le tete’e o Amituanai ina ua taumafai leoleo e loka mai ona lima ma tu’uina o ia i totonu o le taavale leoleo.  Ma o le taimi atoa lava lea, sa fa’aauau pea ona palauvale mai le ua molia ia Niue.

Sa faamatala e Niue i leoleo, na alu ese atu Amituanai mai i lo latou aiga i le vaiaso ua te’a, ae o le aso lea na tupu ai le fa’alavelave, o le aso lena na toe fo’i ane ai.  O le otegia atu e lona tama i le alu umi, na amata ai loa ona leotele lenei atalii ma tau’ai solo meafale i totonu o le potu malolo, a’o iai isi tamaiti o le aiga i totonu o le fale.

Sa taumafai foi le susuga ia Niue e tuli i fafo Amituanai mai i totonu o le fale, ae musu le alii.  Ae ina ua savali ese atu Amituanai mai le fale, na vili loa e Niue ia leoleo mo se fesoasoani.

Ina ua taunuu leoleo ma Amituanai i le ofisa a leoleo, sa musu le ua molia e fai sana fa’amatalaga e tusa ai ma le faalavelave na tupu.

FA’ALEAGA E SE TAMALOA IA FA’AMALAMA O LE FALE INA UA TULI I FAFO E LONA TO’ALUA

Ua molia nei le susuga ia Mark Leota i moliaga o le fa’aleagaina o mea totino i lona tulaga e lua, o se solitulafono e mafai ona fa’afalepuipui ai se tagata i le o’o atu i le tasi (1) tausaga, o se sala tupe e i le va o le $150 ma le $1000; po o fa’asalaga uma e lua.

E $1,000 le tinoitupe fa’atulagaina e mafai ona tatalaina ai le ua molia mai i le falepuipui, e fa’atali ai lona faamasinoga.

E tusa ai ma fa’amaumauga a le malo, o le afiafi o le aso 15 o Tesema 2023, na vala’au atu ai se tina i le ofisa a leoleo i Tafuna, e lipotia le talepeina e lona to’alua o ni fa’amalama e fitu i lona fale i Aoloau.  O le tau aofai o fa’amalama na fa’aleaga e Leota, e $400 i le faamalama e tasi.

Ina ua taunu’u leoleo i le fale o le tina i Aoloau, sa na fa’ailoa ifo i leoleo, e le o iai ia le ua molia i le fale, ae sa ia vaai i lana taavale o paka i le fale o sana uo i Mapusaga.  Sa fa’aali atu foi e lenei tina i leoleo ia ata o fa’amalama o lona fale ua faaleagaina.  Sa fautuaina e leoleo ia lenei tina ina ia alu i le latou ofisa i Tafuna e faila ai sana lipoti.

Ma o lo o ta’ua i le faamatalaga a lenei tina e faapea, na valaau atu lona toalua (Leota) i lona fale faigaluega, e fa’ailoa atu, o ia (Leota) lea ua i le la fale.  Ae na faatonu mai e lenei tina ia lona toalua, e ave ana meatotino ma alu ese ma le fale.

Sa ta’ua e lenei tina e faapea, i ni nai minute mulimuli ane, na valaau atu ai lona uso ma ta’u atu ia te ia, lona fa’alogoina o ni faamalama o lo o ta’ei mai i le fale o le ua a’afia.

Ina ua manava lenei tina ma alu atu i lona fale, sa ia va’aia le faaleagaina o fa’amalama o lona fale, ma ia valaau ai loa i le ofisa a leoleo.

Sa mauaina atu e leoleo ia Leota i le fale a lana uo i Mapusaga ma aveina loa o ia i le ofisa a leoleo i Tafuna.  Ae peitai, sa musu le ua molia e tali ni fesili e uiga i le faalavelave na tupu.

MOLIA NI LEOLEO SAMOA I FUALAAU FA’ASAINA

Na lipotia e le nusipepa a le Samoa Observer le fa’amaloloina mai i o latou tiute, e le Minisita o Leoleo ia ni leoleo se to’afa, a’o feagai le ofisa a leoleo ma ni suesuega e tusa ai ma le masalomia o i latou i le fa’aaogaina o fualaau faasaina.

Sa faamaonia e le sui Komesina o Leoleo, ia Papalii Monalisa Tia’i- Keti i le Observer, le fa’amaloloina o nei leoleo e to’afa ona o moliaga ua fa’asaga ia i latou. Ma na ta’ua foi e Papalii, o lo o Iloilo foi e le ofisa a leoleo ia ni fa’asalaga mo nei leoleo, pe a mae’a a latou suesuega.

Na fa’ailoa foi e Papalii, ua mafua lenei su’esu’ega ona o se lipoti mai i se tasi o leoleo, lea na nofo malamalama ai lo latou ofisa i le a’afia o leoleo nei e to’afa i le tagofia o fualaau fa’asaina.  O lo o iai se talitonuga, o fualaau fa’asaina o lo o a’afia i lenei mataupu, o le vaega o le Aisa.  Ae e le i fa’amaonia e le ofisa a leoleo lea tulaga.

MOLIA NI PAGOTA SE TO’AFA I LE MALIU O SEISI PAGOTA I HAWAII

Ua lipotia mai i Honolulu, Hawaii ia le moliaina o ni pagota se to’afa mai i se falepuipui i le motu o ‘Oahu, Hawaii, i lo latou fasiotia o seisi pagota, ia Iulai 6.

O i latou ua molia, e aofia ai le alii 29 tausaga, o Aaron Tuiteleleapaga, o Bronson Tuiteleleapaga (e 27 tausaga), o le alii 33 tausaga o Manu Sorensen ma le alii 33 tausaga o Josiah Palimoomanu.  

O le ua molia, o Christopher Vaefaga, ma na maliu o ia, ua 36 ona tausaga.

Ua fa’atonuina nei e se faamasino ia le lokaina o le toatolu o i latou e aunoa ma se tupe faatulagaina e tatala ai i tua, ae o Palimoomanu, e $500,000 le tupe faatulagaina e mafai ona tatala ai i tua, e faatali ai lona faamasinoga.

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all