Skip to main content

POU TIUTE A LEOLEO

Pago Pago - AMERIKA SAMOA

TU’UA’IA SE ALII I LONA SAUAINA O SANA UO TEINE I SE SELEULU

O le po o Aukuso 25, 2025, na valaau atu ai se alii i le ofisa a leoleo i Tafuna, e ripotia se tamaitai na oso mai i fafo o se taavale, ae o lo’o alu le taavale i luga o le alatele, ma e foliga mai na sauaina e se tasi le tamaitai, i se a’upega ma’ai.

Sa agai atu leoleo e tali le valaau mo se fesoasoani ma maua atu ai le tamaitai na a’afia ma le alii na valaau mai i le ofisa a leoleo, e latalata i le faleoloa a Misa i Iliili.  Na va’aia le ‘etu’etu o le vae a le tamaitai na a’afia, ae o lo’o tagi o ia i le tiga.  E e gata i lea, sa molimauina foi ni manu’a i lona ‘auvae, i ona lima ma lona vae tauagavale.

Na fa’afeso’ota’i e leoleo ia le vaega a le EMS ma aveina atu ai le tamaitai na a’afia i le falema’i tele a le malo, i Faga’alu.

Sa faatalanoaina e leoleo ia le alii na valaau i le ofisa a leoleo ma sa faamatalaina e lea alii, lona lagonaina o se tamaitai o tagi i tua atu o le fale faatali pasi, a’o ia savalivali atu i le latou fale.  Ma na alu atu e va’a, ma ia maua atu ai le tamaitai na a’afia, o faalagolago i le sima o le fale faatali, ma sa ia va’aia le toto o itu tino o le tamaitai.  Sa talosaga mai le tamaitai i le alii na valaau i leoleo, ina ia fa’afeso’ota’i se taavale a le EMS. 

Na fa’ailoa atu e le alii na valaau i le ofisa a leoleo, sa ta’u atu e le tamaitai na a’afia, le sauaina o ia e lona to’alua, ma tia’i i tafatafa o le alatele.  

O le susuga ia Tanu Taimaaiono lea sa molia i lenei faalavelave ma sa fa’ailoa atu i leoleo, o lo’o ia faafoeina se pikiapu lanu uliuli.  O lea na taumafai ai leoleo e saili le taavale a le na molia, i luga o le alatele, ae sa maua atu o tu i luma o se fale ta lavalava, i Nu’uuli.

Sa agai atu iai leoleo, ma avefaapagotaina Tanu (le na molia) i le ofisa a leoleo, i Tafuna, mo le fa’aauauina o a latou su’esu’ega.  Na va’aia e leoleo ia le pisia o le faitotoa i le itu o le pasese, i le toto ma se seleulu, o lo’o ta’atia i lalo.

Ina ua fa’atalanoaina e leoleo ia Tanu (le na molia), i le ofisa a leoleo, sa ia te’ena lona faia o se tulaga i lana uo teine (le tamaitai na a’afia).  Ae sa ia ta’ua e faapea, a’o la i luga o le auala, sa mana’o le tamaitai na a’afia, e pule i lona ola, ae sa fa’aauau pea ona faafoe lana taavale.

Sa ta’ua foi e Tanu (le na molia) na amata e lana uo teine (tamaitai na a’afia) ia se la tauga’upu ae na musu e auai ai.  Ma sa iai foi se tagata e suafa ia Lualima Taliu, i totonu o le taavale, ina ua amata ona fa’avesivesi atu lana uo teine (tamaitai na aafia).

A’o fa’agasolo le fa’atalanoaga o le na molia, sa fa’aauau ona ia fa’asea e tusa ai ma lona toto maualuga ma o lea na toe vala’au ai le vaega a le EMS mo se togafitiga, ma na ioe foi le na molia, e aveo ia i le falemai.

O se taimi mulimuli ane, na agai atu ai leoleo i le falemai, e faatalanoaina le tamaitai na a’afia, ona sa taofia o ia i le falemai mo le togafitiga o ona manu’a.

E tusa ai ma le faamatalaga a le tamaitai na a’afia, sa faia se la tauga’upu ma le na molia, i totonu o le taavale, a’o la iai i luga o le alatele.  Ma ina ua fa’aauau ona fa’ateteleina le la tauga’upu, sa ia tago i le tu’i le alii na molia, ma fa’aauau ai lava le la fusuga i le tu’i atu ma tu’i mai ma o’o ai lava ina tui o ia i se seleulu.

O le tui mulimuli na tau i lona tulivae taumatau, ma o iina sa ia se’i ese ai le seleulu mai lona tui, ma ia puna ai loa i fafo mai i le taavale.  Ae na fa’aauau pea ona alu le taavale.  Sa ta’ua e le tamaitai na a’afia, lona savali atu i le fale faatali pasi, a’o lavatoto lona tino ma le tiga ma ia talosagaina ai le alii lea na alu atu, e valaau ia le EMS.

Sa ta’ua foi e le tamaitai na a’afia, sa na’o la’ua ma le na molia, sa i totonu o le taavale.

O se taimi mulimuli ane, na mafai ona fa’atalanoaina ai e leoleo ia le susuga ia Lualima Taliu, lea sa ta’ua e le na molia, na i totonu o le taavale i le taimi na tupu ai le faalavelave.  E tusa ai ma le faamatalaga a Lualima, o ia sa i Nu’uuli, i le afiafi atoa, e le’i faatasi ma le na molia.

Ma sa ta’ua e Lualima, e savali atu i luma o le fale ta lavalava, o la e paka mai ai le taavale a le na molia.  Ma sa iai iina, ina ua taunu’u leoleo ma ave faapagota ia le na molia, ma e leai sona malamalama’aga i le faalavelave na tupu, i le va o Tanu (le na molia) ma lana uo teine (tamaitai na a’afia).

Sa ta’ua foi e Lualima, ia lona le malamalama i le mafua’aga na ta’u ai e Tanu (le na molia) ia lona igoa i leoleo, ae e le’i iai i le taimi na tupu ai le faalavelave.

Ina ua te’a i tua ia le na molia, mai i le falemai, sa aveina atu loa o ia i le to’ese i Tafuna, e faatalitali ai lona faamasinoga.

Ina ua talanoa leoleo ma le tina a le tamaitai na a’afia, sa fa’ailoa iai e le tina, e le o se taimi muamua lea ua o’o ai le lima o le na molia, i lana tama (tamaitai na a’afia).  Ma sa talosagaina e le tina ia le faia o se gaioiga, ona o lo’o popole i le ola ma le saogalemu o lona alo (tamaitai na a’afia).

Sa moliaina Tanu Taimaaiono, i moliaga na aofia ai:

Faitauga 1:  Faatupu Vevesi i nofoaga tuma’oti – O se vaega ‘C’ i solitulafono mama, e mafai ona nofosala ai i le falepuipui, e o’o atu i aso e 15, po o se sala tupe e $300; po o faasalaga uma e lua.

Faitauga 2:  Fa’ao’olima i lona tulaga e lua – O se vaega ‘D’ i solitulafono mamafa, e mafai ona nofosala ai i le falepuipui, e o’o atu i le lima tausaga, po o se sala tupe e le silia ma le $5,000; po o faasalaga uma e lua.

E $30,000 se vaegatupe sa fa’atulagaina e mafai ona tatalaina ai le na molia, mai i le falepuipui, a’o faagasolo lona faamasinoga.

MISA SE ULUGALII ONA UA TU’U LE PEPE MA LE TAUSI PEPE

O le taeao o le aso 25 o Aukuso, na o’o atu ai se tina loto mafatia i le ofisa a leoleo i Fagatogo, ma ripotia lana uo tama, i le sauaina o ia.

[Ua le lomia o i na a’afia ma molia i lenei mataupu, aua le puipuiga o fanau iti na a’afia.]

Sa aga’i atu leoleo e su’esu’e lenei mataupu ma sa o latou tau atu i le tina na a’afia i fafo o le fale ma sa ia faamatalaina i leoleo, se la tauga’upu ma lana uo tama (le na molia) i le po (Aukuso 24, 2025), ina ua le fiafia le na molia ia te ia, i lona alu ma ave le la pepe 3 masina i le fale a lona tausoga, ae alu e faigaluega i le po i le Starkist.

A’o fai le la tauga’upu, sa tago le na molia, i le kiki le tua o le tina na a’afia ma tau ai le tulivale o le tina na a’afia, i le moega, ma pa’u ai i lalo.  Sa ta’ua e le tina na a’afia, lona tu i luga ma tapena ana meatotino, ae tamo’e atu le na molia, i le tu’i lona ‘auvae.  Ma ina ua savali le tina na a’afia, agai i fafo o le potu, sa taumafai le na molia, e kola mai o ia (tina na a’afia) i totonu o le potu.

Na fa’ato’a taofi e le na molia, ia ana gaioiga, ina ua tamo’e atu se tasi e nofo totogi i totonu o le fale, ma fai atu i le na molia, e soia.  E leai ni manu’a na va’aia i le tino o le tina na a’afia.

Sa faatalanoaina foi e leoleo ia le molimau ma sa ia faamatalaina, lona lagonaina o se tu’itu’i i lona faitoto’a, a’o moe ma e le’i umi ae ona lagonaina se po lapo’a ma se pa’o lapo’a, e foliga mai na pa’u seisi.  O lona savali mai i fafo e siaki, na ia va’aia ai le tina na a’afia, o saofa’i i lalo, ma lona mitiafu ua masae. 

O lo’o tagi le tina na a’afia, a’o u’u e le na molia ia lona (tina na a’afia) mitiafu ma toso atu i totonu o le la potu.  O lea na ia savali atu ai ma taofi le alii na molia, ma valaau leoleo, ae o le taimi lea ua alu ‘ese ai le na molia.

E mae’a ona fa’atalanoaina e leoleo ia le tina na a’afia ma le molimau, ae saofa’i atu se alii i tafatafa o le nofoaga o lo’o tu tu ai leoleo.  Ina ua fesiligia o ia e leoleo, po o ia lea sa fa’atupu vevesi, na tali ioe le alii.  Ma aveina ai loa o ia e leoleo i le ofisa a leoleo mo le faatalanoaina.

Sa ta’ua e le na molia, e le o se taimi muamua lea na tupu ai se fa’a’ese’esea’iga i lo la va, aua le la pepe.  Ma sa ta’ua foi e le na molia, ia le alu atu o le tausoga a le tina o le pepe, ma fa’ailoa atu ia te ia, e saili seisi e tausia le la pepe, ona e pisi o ia (tausoga) ae le mafai ona faia ana galuega ona o le pepe.

E le gata i lea, ua mae’a ona ia talanoa i le tina o le pepe, ae sa le fiafia, ina ua alu atu i le fale, e le o iai le pepe.  Ae ina ua ia fesiligia le tina o le pepe po o fea le pepe, sa ‘e’e atu le tina o le pepe ia te ia, pei o la e fasi o ia (tina).  O iina na savali ai le tina o le pepe ma tu’itu’i i le potu a le molimau, ma sa ia (le na molia) e taofi le tina na a’afia,a e sa fa’aauau pea ona ia tu’itu’i i le faitoto’a a le molimau.

O lea na ia (le na molia) tosoina ese mai ai le tina na a’afia, agai i le la potu, ina ia le fa’alavelave i tagata.

O moliaga sa faia e fa’asaga i le na molia, na aofia ai:

Faitauga 1:  Faatupu Vevesi i nofoaga tuma’oti – O se vaega ‘C’ i solitulafono mama, e mafai ona nofosala ai i le falepuipui, e o’o atu i aso e 15, po o se sala tupe e $300; po o faasalaga uma e lua.

Faitauga 2:  Fa’ao’olima i lona tulaga e tolu – O se vaega ‘A’ i solitulafono mama, e mafai ona nofosala ai i le falepuipui, e o’o atu i le tausaga, po o se sala tupe e $1,000; po o faasalaga uma e lua.

E $1,000 se vaegatupe na fa’atulagaina, e mafai ona tatalaina ai le na molia, mai i le falepuipui, a’o fa’agasolo lona faamasinoga.

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all