Skip to main content

POU TIUTE A LEOLEO

Pago Pago - AMERIKA SAMOA

LOKA SE TAMALOA NA TU’UA’IA I LE SAUAINA O SE TINA MA LANA FANAU LAITI

O le afiafi o Ianuari 30, 2025 na taunu’u ai se valaau i le Ofisa a Leoleo i Fagatogo mo se fesoasoani mai i se tina ma sana fanau laity e to’alua.  Na fa’ailoa atu e le tina i leoleo, na sauaina i latou ma lana fanau laiti e lona ‘uncle’.

[Ua le lomia suafa o i latou na a’afia ma molia i lenei mataupu, aua le puipuiga o fanau iti na a’afia.]

Ina ua taunu’u leoleo i le nofoaga na tupu ai le fa’alavelave, sa mafai ona o latou fa’atalanoaina le tina na a’afia.  Ma sa faamatalaina e le tina e faapea, ina ua fo’i mai i sana faatauga i le faleoloa, o lo’o ‘e’e lona ‘uncle’ i lana fanau.  Na masa’a se masima i luga o le laulau ma ita ai lona ‘uncle’ ma ia po ina ai le gutu o lana tama teine e 4 tausaga.

E le gata i lea, sa ta’ua e le tina ia le futi ina e lona ‘uncle’ o le ulu a lana tama teine, faapea ma lona kolaina o lana teineititi e tasi le tausaga, ma ma’osia ai lona ua.

Sa ta’ua foi e le tina lona fesiligia o le na molia, i le mafua’aga na te sauaina ai lana fanau, ae na tu’i e le na molia, ia ona foliga.

Na faapea foi ona vala’auina e leoleo ia le vaega a le EMS ina ia mafai ona agai atu e togafitia ia le tina ma lana fanau teine.

Ina ua mae’a ona fa’atalanoaina e leoleo ia le tina na a’afia, sa faapea loa ona o atu i totonu o le fale e saili le ‘uncle’ a le tina ma lokaina mai ai o ia ae fa’apa’u i lalo le na molia.  Na manatu leoleo atonu ua oso se gasegase a le na molia ma sa faapea ona o latou fa’anofo ifo o ia i lalo.

Na fesiligia e leoleo ia le tina na a’afia pe iai ni gasegase tumau a lona ‘uncle’ ae na tali mai le tina na a’afia, e tagofia e lona ‘uncle’ ia fualaau faasaina. 

O lea afiafi, na taunu’u atu ai le vaega a le EMS mo le siakiina o le tina na a’afia ma ona alo ma sa faapea foi ona siakiina ma le na molia, ma ona sa lelei tulaga uma i le na molia, ma sa musu e alu i le falema’i, sa faapea loa ona aveina o ia i le ofisa a leoleo i Fagatogo mo le fa’aauauina o su’esu’ega a leoleo.

O lo’o ua ta’ua i totonu o fa’amaumauga a le malo, le leai o ni manu’a i le tina na a’afia, ae peitai, sa iai se ma’osia i le ua o lona alo e tasi le tausaga.  E le gata i lea, sa molimauina e leoleo ia le mumu o foliga a le teine e 4 tausaga.

Sa fa’ailoa atu e le tina na a’afia i leoleo, e faapea, e le o se taimi muamua lea ua faia ai e lona ‘uncle’ ia lea tulaga ia te ia ma lana fanau, ae o le ulua’i taimi lea ua ia ripotia ai i leoleo.

Sa mauaina foi e leoleo ia se molimau tusitusia mai i le tua’a o le tina na a’afia, lea sa ia ta’ua ai lona molimauina o le fa’alavelave na tupu ma le sauaina e le na molia, o lona afafine ma lana fanau teine.

Na ta’ua e le tua’a a le tina na a’afia le palauvale leotele o le na molia, i le fanau a lona afafine ma sauaina i la’ua.

O moliaga ua tu’ua’ia ai le na molia, na aofia ai le Faatupu vevesi i totonu o le aiga, faapea le Fa’ao’olima i lona tulaga e tolu faapea ma le Faia o ni gaioiga e a’afia ai le saogalemu o fanau iti.

O le moliaga o le faatupu vevesi, o se vaega ‘C’ i solitulafono mama, e mafai ona nofosala ai i le falepuipui mo aso e sefululima, po o se sala tupe e $300; po o faasalaga uma e lua.

O moliaga o le fa’ao’olima ma le faia o tulaga e a’afia ai fanau iti, o ni vaega ‘A’ i solitulafono mama, e mafai ona nofosala ai i le falepuipui i le ta’i tasi tausaga, po o se sala tupe e ta’i $1,000; po o fa’asalaga uma e lua.

E $1,000 le vaegatupe na fa’atulaga e mafai ai ona tatalaina o ia mai i le falepuipui, e mafai ai ona faatalitali i lona faamasinoga.

VALAAU E LE ATALII IA LEOLEO ONA O LE UO TAMA A LONA TINA

E tusa ai ma fa’amaumauga a le faamasinoga, o le 3:30 i le vaveao o le aso 29 Ianuari, 2025, na valaau ai se alii i le ofisa a leoleo i Tafuna, ma ripotia ai le uo tama a lona tina, sa taumafai e talepe le faitoto’a o le latou fale, ma ulufale faamalosi atu i totonu o le fale.

Na faapea ona agai atu leoleo i le nofoaga na tupu ai le faalavelave, ma o latou va’aia le susuga ia Ioane Mulu, lea na molia, o tu i fafo o le fale ma se agaese.  Sa fa’atonuina e leoleo ia Mulu e tu’u i lalo le agaese ma alu atu e latou te talanoa, ae musu le na molia ma palauvale mai i leoleo ma faapea mai iai, o le a ia talepeina le faitoto’a.

Ina ua fiu leoleo e fa’atonu le na molia e tu’u i lalo le agaese, ae fa’aauau pea ona taumafai le alii e talepe le fale o le aiga, sa faapea ona pa’u ‘ese le agaese mai lona lima, ma mafai ai e leoleo ona se’i ese atu le agaese ma i’u ai ina lokaina mai o ia e leoleo ma aveina atu i le ofisa a leoleo.

Na faapea foi ona agai atu iina ia le alii lea na vala’au i le ofisa a leoleo mo le fa’atalanoaina o ia.

E tusa ai ma le uo tamaitai a Mulu, o lana tama lea sa talatalanoa ia Mulu, a’o taumafai Mulu e talepe le faitoto’a.  Na ta’ua e le tina, ua leva ona fa’asa Mulu mai lo latou fale ona o se fa’alavelave na tupu mai i le tausaga ua mavae, lea na faatupu vevesi ai foi o ia ma ia taumafai e pule i lona ola, i le fale a le tina (po o lana uo tamaitai).  Sa ta’ua e le tina le ave’esea o Mulu mai lo latou fale ma o lo’o ia taumafai e tausi le filemu ina ne’i tuli ‘ese i latou e le pule o le fale totogi, lea o lo’o latou fa’amautu ai.

Sa faamatalaina e le tina ia tatu’i e Mulu o le faitoto’a, ma fai atu ia i latou, o le a ia (Mulu) talepeina le faitoto’a ma fa’amalama, pe a le tatalaina mai le faitoto’a.

Na fa’atalanoaina foi e leoleo ia le alii na valaau i le ofisa a leoleo ma sa ia faamatalaina e faapea, na valaau atu Mulu i le telefoni a lona tina ma fai atu i lona tina e sau e piki o ia mai Iliili.  Ma na fa’ailoa atu foi e Mulu ia te ia (atalii), o le a ia savali atu i Aoloau mai Iliili, ma ia sau seisi e fa’afetaui o ia i luga o le auala.

Sa ta’ua e le alii na valaau i leoleo, e foliga mai o lo’o fa’asuaava ia le na molia ma ina ua taunu’u o ia (Mulu) i le latou fale, sa ia taumafai e talepe le faitoto’a ma ulufale faamalosi i totonu o le fale.

O le mafua’aga lea na vala’au ai loa le tama a le fafine na a’afia, i le ofisa a leoleo.  Ae oso Mulu i le u’u mai se agaese ma ia faapea atu, e na te talepeina le faitoto’a pe a vaai i se leoleo ma o le mafua’aga lea na maua atu ai e leoleo ia le na molia, o lo’o faatalitali mai i luma o le fale ma le agaese.

Sa mafai foi ona faia se faamatalaga a Mulu i le ofisa a leoleo ma sa ia ta’ua e faapea, na ia vala’au i lana uo tamaitai ma fesiligia pe mafai ona sau seisi e fa’afetaui o ia i luga o le auala, o ia lea o le a savali mai i le fale a lona uso i Iliili.

Ae peitai, ua le fiafia o ia, ona na o’o lava i Aoloau, ae e leai seisi na alu atu e fa’afetaui o ia ma ia taumafai ai e ulufale fa’amalosi i totonu o le fale.  E le gata i lea, sa ia lagonaina le valaau o le tama a lana uo tamaitai i leoleo, ma ia fa’ailoa atu ai ia i la’ua, o le a ia talepeina le faitoto’a pe a vaai i ni leoleo i le latou fale.

O moliaga na faia faasaga ia Mulu, na aofia ai le Faatupu Vevesi i totonu o se aiga faapea ma le Solivale o fanua e aunoa ma se fa’atagana.  O ia moliaga, o ni vaega ‘C’ o solitulafono mama, e mafai ona nofosala ai i le ta’i ono masina, po o se sala tupe e ta’i $500; po o faasalaga uma e lua.

E $1,000 se vaegatupe na fa’atulagaina e mafai ona tatalaina ai le na molia, mai i le falepuipui, e faatalitali ai lona faamasinoga.

FAI TULIGA A LEOLEO MA SE ALII NA FEALUA’I MA SE AGAESE

O le aoauli o le aso 29 o Ianuari, 2025, na taofi ai e ni tamaloloa na nofonofo i luma o le fale fa’atali taxi (Airport Stand), ia se alii leoleo na alu atu i lana pasika ma fa’asino iai se alii o fealua’i ma se agaese ma fa’atupu vevesi i luma o le faleoloa a le Cost-U-Less (CUL).

Na faapea ona fa’afeso’ota’i e le alii leoleo lea ia le latou ofisa i Tafuna mo le agai atu o nisi leoleo faaopoopo e fesoasoani i le fofoina o lenei mataupu. 

Sa faapea ona agai atu le alii leoleo i luma o le Cost-U-Less ma taumafai e fa’ato’ato’a le susuga ia Ripine Faalemiga  po o  Pelesasa Asiata – lea na molia i lenei fa’alavelave – ae peitai, na ‘e’e ma palauvale mai iai ia le na molia.

Na fa’aauau pea ona talatalanoa atu iai le alii leoleo ma i’u ina togi i lalo e le na molia ia le agaese, ae tamo’e ese ma tuliloaina ai loa o ia e le alii leoleo.  Ina ua taunu’u nisi leoleo, sa o latou fesoasoani i le tau sailiga o le na molia, i totonu o se togavao ma maua atu o ia i totonu o se fale, o lo’o fa’ataga moe mai ai.

Ina o taumafai leoleo e avefaapagotaina le na molia, sa le gata ina ona ia taumafai e toso ese ona lima mai i leoleo, ae faapea foi lona taumafai e u’una’i ‘ese ia leoleo.  Ae sa i’u ina mafai ona lokaina ona lima e leoleo, ma aveina atu loa o ia i le latou ofisa.

Sa fa’atalanoaina e leoleo ia le tamaititi lea na a’afia i lenei faalavelave ma sa faamatalaina e le tamaititi le fa’ate’ia o ia ina ua oso atu Faalemiga/Asiata ma palauvale atu ia te ia, i luma o le fale pa’u ta’avale.  Na le gata ina fa’alala atu e le na molia ia se agaese, ae na faapea foi ona ia titinaina le ua o le tamaititi na a’afia ma palauvale agai i le aufaigaluega a le fale pa’u taavale.

Na fa’amaonia foi e seisi molimau sa fa’atalanoaina e leoleo, ia faamatalaga a le tamaititi na a’afia ma sa ta’ua e le molimau, ana le afe atu le leoleo ma taofi Faalemiga/Asiata, semanu e sauaina e le na molia ia le tamaititi.

Ina ua taunu’u leoleo ma Faalemiga/Asiata i le ofisa a leoleo, sa faapea ona tu’uina o ia i totonu o se potu ma tatalaina e leoleo ona lima, a’o saofa’i i luga o se nofo.  Ae na faapea ona tu mai i luga ia Asiata ma feanu mai i le leoleo ma tu’i le fatafata a le leoleo.  Na faapea ona vave tu’umuli ese atu le leoleo mai i le potu na tu’u ai Faalemiga/Asiata.

E tusa ai ma ripoti a leoleo, e foliga mai sa fa’asuaava ia Faalemiga/Asiata i le aso na tupu ai le fa’alavelave.

O moliaga na faia fa’asaga ia Faalemiga/Asiata, na aofia ai le Faatupu Vevesi i nofoaga faitele, o le Fa’ao’olima i lona tulaga e tolu, o le faia o se gaioiga e ono a’afia ai le saogalemu o fanau iti ma le tete’e atu i leoleo a’o fa’atinoina o latou tiute.

O le moliaga o le faatupu vevesi, o se vaega ‘B’ i solitulafono mama, e mafai ona nofosala ai i le falepuipui mo le ono masina, po o se sala tupe e $500; po o faasalaga uma e lua.

O le moliaga o le fa’ao’olima ma le moliaga o le faia o se tulaga e a’afia ai le saogalemu o le fanau ma le tete’e i leoleo, o  ni vaega ‘A’ i solitulafono mama, e mafai ona nofosala ai i le ta’i tasi tausaga po o sala tupe e ta’i $1,000; po o faasalaga uma e lua.

E $5,000 se vaegatupe na faatulagaina e mafai ona tatalaina ai le na molia, e fa’atalitali ai lona faamasinoga.

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all