Skip to main content

Pasia e le Senate suiga a le Maota o Sui i le tupe faasoasoa 2025

Pago Pago - AMERIKA SAMOA

Na pasia e le Maota Fono i le aso Tofi o le vaiaso ua tuanai, ia le tupe faasoasoa a le Malo, mo le tausaga tupe 2025, faatasi ai ma suiga mai i maota e lua, lea e le’i toe faaopoopo ai se tupe i le tupe faasoasoa, ae na ona sui o vaegatupe i polokalama ua talitonu sui faitulafono, ua alagatatau ma manaomia.

Sa pasia e le Maota o Sui i le aso Gafua ia a le pili faatasi ai ma  latou suiga, ma fa’ao’oina atu i le maota maualuga i le taeao na soso’o ai.

O lo’o aofia i le pili fou a le Maota o Sui ia suiga sa pasia mai e le Senate faapea ma suiga na pasia e le Komiti Aufa’atasi a le Paketi ma Tupe Faasoasoa, lea na pasia i le aso Faraile o le vaiaso i ona tua atu.

O le tele o suiga sa faia lea i le vaegatupe mo le paketi o Polokalama Faapitoa a le Ofisa a le Kovana.  Ae o lo’o tumau pea lona aofaiga i le $36.2 miliona.

Sa pasia foi  i le aso Faraile, Setema 6, 2024 ia se fa’aopoopoga i le tupe mo le ASCC, lea o lo’o i lalo o Polokalama Faapitoa, mai i le $1 miliona, i le $2 miliona.  Faapea ma le $300,000 mo femalagaiga i Manu’a ma Swains.  

Lea sa to’esea mai i le Poloketi o Fanua Atina’e i Samoa faapea ma se vaegatupe na fa’aagaaga mo se polokalama tau Atina’e i Manu’a.

O suiga a le Senate na pasia e le Maota o Sui, na aofia ai le $45,000 e si’itia ai totogi o kovana faaitumalo e to’atolu, mai i le $60,000 i le $75,000.  Faapea ma le $1 miliona lea ua faaopoopo i le umusaga o le fale Fono fou i le tausaga fou.

O ia fa’aopoopoga na aumai mai i vaegatupe fa’aagaga mo paketi sa faatulagaina mo ‘Ceremonial Activities’ ma le paketi mo le faamamaina o le teritori.

Sa pasia e le Senate i la latou tauaofiaga masani i le taeao o le aso Tofi, i lona faitauga faatonu lenei pili ma o le taeao nei o le a faapea ona palotaina ai i lona faitauga faatolu, ia le pili a le Maota o Sui.

PASIA E LE SENATE I LONA FAITAUGA MULIMULI IA LE FA’AITIITIA O TAUSAGA TAUTUA A LE ALJ

O le taeao o le aso Tofi, na pasia ai e le Maota Maualuga i lona faitauga mulimuli, ia se pili na fa’aulufaleina e le afioga Tuaolo Manaia Fruean, le peresetene o le Senate, ia se i’ugafono e fa’aitiitia ai tausaga e tautua ai le Faamasino Tulafono a tagata faigaluega o le malo (Administrative Law Judge – ALJ), mai i le ono tausaga, i le na’o le fa tausaga.

Sa faaleoina e le Loia Sili, le susuga ia Fainu’ulelei Alailima-Utu i luma o le Komiti o Faamasinoga a le Senate, ia le fesiligia e le kovana le mafuaaga o lenei suiga, ma ia ta’ua ai le sologa lelei o le faatinoga o lenei tiute i le ono tausaga sa iai, i le tele o tausaga.

Na saunoa le Loia Sili, o lo’o finagalo le kovana, ina ia fa’atumauina pea le umi o tautua ai le ALJ, e pei ona sa faavaeina e le maota fono, i tausaga ua tuanai.

Sa saunoa le afioga i le Senatoa ia Togiola T.A. Tulafono, ina ua faavaeina tiute a le ALJ, na soalaupuleina ai le umi o lenei tofiga, i le fa tausaga, ono tausaga pe tumau mo le olaga atoa.

Ma o le faaiuga mo le ono tausaga, sa faia ina ia faamautuina le le a’afia o fa’aiuga a le ALJ i faaiuga fai a le kovana.  Sa ta’ua e Togiola, sa filifilia le ono tausaga ina ia le ova atu i le taimi o le nofoaga a se kovana, ma ia tutoatasi ai lenei faamasino.

Ae peitai, sa finau Tuaolo, ua a’afia uma vaega o le malo i faiga faapolokiki.  Ma ua va’aia le tele o mataupu o lo’o taoto i totonu o le ofisa a le ALJ, e le o iloiloina ma e foliga mai, o lo’o toso e le ALJ nei mataupu aua e umi le ono tausaga.

Na faamamafaina foi e Tuaolo, o lo’o iai i le Senate le pule e pasia ai le pili ae e mafai lava ona te’ena (veto) e le kovana pe a na te le lagolagoina ia suiga.  Ae i sona talitonuga faaleoina, e lelei pe a toe tu’u mai le umi o le tausaga mo se ALJ i le fa tausaga, ina ia mae’a faatasi ma le tausaga e tu’ua ai e le kovana na filifilia.

I le talifuaitau mai a le loia sili i le saunoaga a le peresetene o le Senate, sa ia faamamafaina ai le taua o le tutoatasi o faamasinoga, o se faavae taua lena o so’o se malo faatemokarasi.  Ma sa saunoa foi Fainu’ulelei, e ui lava ina filifilia e le kovana ia le ALJ, ae o ona tiute e puipuia e le tulafono, ae le o mana’oga a le kovana.

Na saunoa le loia sili, e le mafai ona faatonutonu e le kovana ia le ALJ e faia mea o lo’o mana’o ai le kovana.

Ae peitai, sa tu malosi Tuaolo ina ia suia tausaga e galue ai le ALJ mai i le ono tausaga, i le fa tausaga.  Ma sa ia saunoa foi e faapea, e le o faamalosia foi le Senate ina ia mulimuli i le fautuaga ale loia sili.  Na toe faamanino mai e le afioga i le peresetene e senate e faapea, o lo’o iai i le kovana le aia tatau e te’ena ai (veto) so’o se pili e na te le lagolagoina.

I le i’uga, sa faapea ona pasia e afioga Senate ia lenei I’ugafono, i lona faitauga mulimuli.

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all