Skip to main content

Molimau Faatonusili DMWR i ona atugaluga i poloketi a le malo ua faagasolo e aunoa ma ni pemita

Pago Pago - AMERIKA SAMOA

Ua ta’atia nei i le Ofisa o Fefaatauaiga (DOC) ma lona Faatonusili ia se tusi mai i le Faatonusili a le Ofisa o Puna’oa o le Gataifale ma le Vaomatua (DMWR), le susuga ia Taotasi Archie Soliai, o lo o faaleoina ai ni ona atugaluga tau i le siomaga, ona o ni galuega o lo o faataunuuina i Malaeimi/Nu’uuli.

O le poloketi lea o lo o fa’atatau iai le tusi a Taotasi, o lo’o fa’apea foi ona avea ma mafatiaga i nisi o aiga ma avea ma faavae o ni a latou fa’atu’I’esega, i luga o upega tafa’ilagi i le masina ua tuanai.

O le aso 21 o Fepuari, 2024, na salalau ai i luga o upega tafa’ilagi se ata na pu’eina e le tina ia Kolopa Tuiasosopo ma fa’aalia ai le tete’e o lo latou aiga, i galuega ua faia i fanua i Malaeimi/Nu’uuli, ona ua talitonu le tina ia Tuiasosopo ma le aiga, e leai se pemita e faatagaina ai le faia o lenei galuega, po o se maliliega foi.

Ma o le faaiuga foi o le vaiaso na se’i mavae atu nei, na tu’uina ai foi e Tuiasosopo le kopi o le tusi a Taotasi, i luga o upega tafailagi.

Sa ta’ua e Taotasi i lana tusi i le Faatonusili o le DOC, ia Petti Matila, le atugalu tele o lona loto ona o le leai o se pemita e faia ai galuega i nei fanua, ae le gata i lea, e leai se fuafuaga (plan) ua o’o atu i le Komiti Faafoe a le PNRS mo le iloiloina.  O le PNRS o le Komiti Faafoe lea e iloiloina ma pasiaina, so’o se galuega po o poloketi e fia faataunuuina i totonu o Amerika Samoa, ma e mataituina lea komiti faafoe e le DOC.

E tusa ai ma le tusitusiga a Taotasi, na ia fa’aalia ai, a aunoa ma se pemita, e ono iai a’afiaga pe a fa’agasolo le poloketi, e aunoa ma le iloiloina o tulaga e ono a’afia ai le siosiomaga.

Ma sa fa’aalia foi e Taotasi le taua tele o le vaega a le PNRS ina ia faamautuina le iloiloina uma o poloketi, ina ia faamautuina le a’afiaga o le siosiomaga, vaomatua ma nu’u.  E le gata i lea, e taua tele le taulimaina o se Pemita e faamautuina ai le mulimulita’i o le galuega i aiaiga ma tulafono.

Sa fa’aalia e Taotasi lona atugalu ona o le le mautonu i le a’afiaga o puna’oa o matafaga ma le gataifale ma meaola i totonu o ogasami, ona o poloketi ua fa’agasolo. E le gata i lea, na ta’ua foi e le faatonusili le taua ona iloiloina so’o se suiga e ono tulai mai i le siosiomaga, ina ia fa’aitiitia le faaleagaina.  

Aemaise ai le puipuia lelei o meaola o lo o i lalo o le faamalumaluga o le tulafono ua ta’ua o le ‘Endangered Species Act’, e pei ona faamalosia i tulafono feterale.

Sa ta’ua e Taotasi nisi o mataupu o lo o tuliloaina e le to’atele o le atunu’u – e pei o galuega a le malo (feterale pe lotoifale) o lo o fa’ataunuuina, e aunoa ma ni pemita, e pei o le taofiga o se galuega lea na ‘eli ai tua o le Kolisi mo le faatuina o se fale fou, faapea ma le galuega a le Paramount Builders i matafaga o Tula ma le vaitafe i Nu’uuli, lea na taofia e le Ami (Corps of Engineers) ona o le leai o se pemita feterale.

Sa fa’apea foi ona ta’ua e Taotasi i lana tusitusiga, sana imeli sa lafo atu i le ofisa a le faatonusili a le DOC, i le masina o Aukuso o le tausaga ua tuanai atu, e tusa ai foi ma seisi galuega sa faia i le vanu i Malaeimi.  Ae o le masina o Tesema, sa ia fesiligia ai foi le ‘eliina o se auala fou i mauga o Faga’alu. 

 Lea na o’o mai lava i le aso o 22 o Fepuari, 2024, e leai se tali mai a le faatonusili a le DOC.

Ma sa fa’ao’oina atu foi kopi o nei imeli i le sui taitaifono a le PNRS ma le laulauafono.

Sa ta’ua e Taotasi, le faamaonia e le sui taitaifono a le PNRS i le sui o le DMWR o lo o i totonu o le komiti faafoe a le PNRS, le leai o ni pemita mo galuega e lua.

Ma o lea na talosagaina ai e Taotasi ia le tamaitai faatonusili ia Matila, ina ia fofoina lenei faafitauli ma ia faamautuina le iai o pemita ma faataunuuina iloiloga uma, e tusa ai ma aiaiga ma tulafono ua faavaeina.

Sa faapea foi ona talosagaina e Taotasi ni faamaumauga po o lipoti foi e tusa ai ma nei poloketi, ina ia mafai ona faataunuuina suesuega a le DMWR, e faamaonia ai le puipuiga o puna’oa i le gataifale ma le vaomatua aemaise.

O lenei tusi a le Faatonusili a le DMWR, ua faapea foi ona fa’ao’oina atu kopi i le komiti faafoe a le PNRS, le Faatonusili a le Matagaluega o Galuega Lautele (DPW) ma le Faatonusili o le Ofisa o le Puipuiga o le Siosiomaga (ASEPA).

FAAMATALAGA FA’ALAUA’ITELE

E tusa ai ma se faamatalaga a le faletua ia Kolopa Tuiasosopo, e pei ona fa’asalalauina ai le vitio i luga o upega tafa’ilagi, le le’i fa’afeso’ota’ia o aiga e ana fanua ia na a’afia i le poloketi i Malaeimi/Nu’uuli.  Ma e foliga mai, ua ta’atia atu lava e le malo i le pule o le Paramount Builders, le susuga Papalii Laulii Alofa (e pei ona sa faaleoina i totonu o le vitio).  

Sa ta’ua foi e Tuiasosopo, i se su’esu’ega a aiga, na faamaonia ai le leai o ni pemita mo lea galuega, ma o le lautele o le galuega, e le o i totonu o tuaoi e pei ona faaalia mo lenei poloketi $15 miliona.  Sa ta’ua foi e Tuiasosopo, le latou feso’ota’i ma le ASDRO ma na fa’ailoa atu ia i latou, le taofia o le galuega ona e le o toe iai se tupe lotoifale e faatino ai, ma o ua fesiligia ai e Tuiasosopo, po o ai la lea o lo’o fa’atupeina lenei galuega.

O se tasi o vaega na faaleoina e Tuiasosopo, o lo o faapopoleina o latou aiga, ona o fanua tanu o lo o i fanua ua ‘eliina.

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all