Skip to main content

Mausali le tali a le Fono, e le fa’aaogaina tupe fa’asili mo totogi a faatonu e le’i pasia

Pago Pago - AMERIKA SAMOA

Ua toe fa’amanino atu e ta’ita’i o le Maota Fono i le Afioga i le Kovana, Pulaalii N. Pula, o le a o latou faia se faaiuga, pe afai e fa’aauau pea ona fa’aaoga e le Kovana ia tupe mai i le paketi o le tausaga tupe 2026, e aunoa ma le pasiaina mai e le fono faitulafono.

O lea tulaga sa faapea ona faamanino i totonu o le tusi a ta’ita’i o le Maota Fono, ia Oketopa 22, 2025, mo le Kovana.  Ma na sainia e le Afioga i le Peresetene o le Senate, le Tofa Tuaolo Manaia Fruean ma le Afioga i le Fofoga Fetalai, Savali Talavou Ale.

O se talifuaitau lea a taitai o le Maota Fono, i le Kovana, lea sa ia faamanatu mai ai i ta’ita’i o le fono faitulafono, ia le tu’u’ese’ese’ina o malosiaga, e faatatau i totogi mo faatonu e le’i pasia e le fono faitulafono, ma sui Faatonu, lea na toe fa’aitiitia, pe ave’esea, mai i le paketi fou.

Sa fa’aalia e ta’ita’i o le fono faitulafono, le manino o le fuafuaga a le Kovana, lea o le a ia fa’aaogaina ai tupe fa’asili mai i le paketi o le tausaga tupe 2026, e aunoa ma se fa’atagana mai i le fono faitulafono.  Ae ua mausali le faaiuga a le fono faitulafono, e na’o le pau le lala o lo’o iai le malosiaga e fa’asoasoa ma fa’atagaina le fa’aaogaina o tupe a le malo, o le fono faitulafono.

Na faamamafaina e taitai o le Maota Fono le pasiaina e le fono faitulafono ia se vaegatupe mo ofisa ma matagaluega, e pei ona faia i tausaga ua tuanai, ma ua amata foi ona le faatamiloga, ina ua mae’a ona o latou te’ena nisi o laina, ae totoe ai na’o tupe aoina faasili.

Ma o taimi uma, e fa’auluina mai ai e le faigamalo ia se pili taufa’aofi mo se paketi faaopoopo, e fa’asoasoa ma vaevae iai tupe faasili.

O lea ua mae’a ona tipiina e le Fono ia totogi mo tagata faigaluega, i lalo o lana pule, e tusa ai ma le tulafono.  O se aofaiga e $734,000 ($519,000 mai i tupe aoina lotoifale; $115,000 mai i tupe mai fafo; ma le $100,000 mai i teugatupe a pisinisi) ua fa’ata’atia ese, mai i tupe aoina taumate.

Ma e mai lava i le amataga o Ianuari, sa fa’ailoa atu ai i le Kovana ma le Faigamalo, ia le taofi a le Fono, e tusa ai ma fa’auluuluga o ofisa ma matagaluega.  E mana’omia ona pasia mai e le Fono.

E le gata i lea, sa ta’ua e taitai o le Maota Fono, ia tulafono i nisi o tulaga, ma sa ioeina e le kovana, i fonotaga ma nisi o a latou feutagaiga, ia le faao’oina atu o nei faatonu, e tusa ai ma le tulafono.

Ae peitai, ua talitonu ta’ita’i o le Maota Fono, ua toe suia le mafaufau o le kovana ma sa o latou faamanino atu foi, e pei ona sa faia i taimi ua tuanai, ua lima ta’ita’iina ai, ia faatonu o le a fa’ao’o mai o latou suafa, mo le pasiaina.

E tusa ai ma ta’itai o le fono faitulafono, i le amataga o iloiloga o le paketi, sa fa’alauiloa ai foi e le Kovana, le fa’ao’oina mai o uafa o Faatonu faaolioli.

Ae peitai, e mae’a ifo iloiloga, e leai se suafa na fa’aulu mai i le fono faitulafono, mo le iloiloina.  Ma o le mafua’aga lea ua faia ai e le fono faitulafono ia nei suiga i le paketi, ona ua solia le tulafono.  Ma ua mausali la latou faaiuga, o le a le pasia le fa’aagaga o se vaegatupe, mo totogi o faatonu, e le’i pasiaina e le fono faitulafono. 

Sa ta’ua foi e ta’ita’i o le Fono, o la latou faaiuga, e aofia ai foi ma le toe fa’aitiitia o totogi a sui Faatonu, lea e le o gatasi ma o latou tofiga.

Ma na fa’aalia foi e ta’ita’i o le Maota Fono ia so latou talitonuga, ua le tonu ma sa’o le fa’aaogaina e le kovana o se vaega o le Tulafono Toe Teuteuina (RCAS ARTICLE N, SECTION 7), e fa’avae ai lana faaiuga.  Ona e le o iai se malosiaga i lona ofisa, e latou te fa’asoasoaina ai tupe a le malo.  Ma toe fa’amautuina ai e ta’itai o le fono faitulafono ia le vaega o le tulafono teuteuina, o lo’o ma’oti mai ai, e na’o le Maota Fono, e mafai ona fa’asoasoaina ma limiti, le fa’aaogaina o tupe a le malo.

Ma sa fesiligia ai e ta’ita’i o le fono faitulafono, pe ua amata fa’aaogaina tupe fa’asili, e le kovana, ona o se gaioiga ua solia ai le tulafono ma tulaga faaletonu ai le fa’asoasoaina o le paketi mo le tausaga tupe.

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all