Skip to main content

Lipotia mai atunu’u i fafo le gaoia o se fale i Ottoville

Pago Pago - AMERIKA SAMOA

O le po o Tesema 12. 2024, e pei ona ta’ua i fa’amaumauga a le faamasinoga, na fa’afeso’ota’i mai ai e se tamaitai e nofo i atunu’u i fafo ia le Ofisa a Leoleo i Tafuna e tusa ai ma le gaoia o lona fale i Ottoville.

Na agai atu leoleo i le nofoaga na tupu ai le faalavelave ma molimauina le pogisa o le fale ona ua tu’ua e le gaoi ia le fale.

O le fale a le tamaitai lea o lo’o fa’amautu i atunu’u i fafo, e siomia i se pa sima ae poloka le pito i luma i se filifili.  Na molimauina le vaneina o le faamalama pito tauagavale o le faitoto’a ma e foliga mai o iina na oso atu ai le gaoi.

Sa fa’atalanoaina e leoleo ia tuaoi ma maua mai ai le numera o le laisene a le taxi lea na alu ese atu mai i le fale, lea na iai ni alii se to’alua faatasi ma le ave taxi.

Na ta’ua e le tuaoi lona va’aia o se tasi o alii nei e to’atolu, o ia la’uina ni ato lavalava i totonu o le taxi, ae e na te le mautinoa po o a mea sa i totonu o ato lavalava.  Na le gata ina fa’amautuina e le tuaoi ia le ituaiga taavale ma lona lua, ae faapea foi le igoa se pipi’i i autafa o le taxi.

Sa fa’ailoa atu e le molimau/tuaoi, i leoleo, e alu ese atu loa le taxi, ae o latou taunu’u atu loa.

Na faapea loa ona agai ese atu leoleo mo le sailiga o le taxi e pei ona fa’amatalaina e le tuaoi.  Sa maua e leoleo ia le taxi i luma o se faleoloa i Fagaima.  Ma na fa’ailoa e le avetaxi i leoleo, le fa’ailoa atu e se tasi o alii na ia aveina i lana taxi, o le fale lea na latou o iai, o le fale a lona ‘uncle’ ma sa fa’ailoa atu e lona ‘uncle’ e alu e aumai ni meatotino mai totonu o le fale.

Sa faapea loa ona agai atu leoleo ma le avetaxi e fa’asino le fale sa ia momoli iai lana pasese.  Ina ua taunuu leoleo i le fale sa faasino iai e le avetaxi, na fa’amatalaina iai e le tina e ana le fale, le o’o atu o le susuga ia Faaiuga Tupuola (lea na molia) i lena afiafi ma fesiligia o ia pe na te fia fa’atauina se fale saina.  Ina ua fesiligia Tupuola po o ai e ana le fala, sa ia tali, o meatotino a lona ‘uncle’ lea e alu e aumai mai Mapusaga.

O le afiafi lena, na toe fo’i atu ai Tupuola ma seisi alii e suafa ia Tali Tauta, lea na ta’ua e le tina, e masani iai.  Sa ta’ua e le tina le fesiligia o ia e Tupuola pe mafai ona tu’u atu ia meatotino a lona ‘uncle’ ma o le a ia pikiina i se aso oi luma.

Na ta’ua foi e le molimau, le aisi atu o le na molia, ia se tupe e totogi ai lana taxi, lea na ia tu’uina iai le $25 ae na toe faapea atu le na molia, e le lava, ona e $45 le tau o le pasese.  Sa faapea ona toe tu’u iai e le molimau ia leisi $20.

Na fa’asino e le molimau i leoleo le fale e nofo ai Tauta, lea e latalata atu i lona fale ma na maua atu ai e leoleo ia Tauta i lona fale ma aveina ai o ia i le ofisa a leoleo mo le faatalanoaina.

I le faamatalaga a Tauta i leoleo, na alu atu Tupuola ma talosagaina lana fesoasoani i le la’uina mai o ni mea totino i totonu o se taxi.  Na musu Tauta ae peitai, sa tauanau pea o ia e Tupuola ona fai mai a ia, e mamafa ia meatotino o lo’o manaomia ona la’u.

Sa ta’ua e Tauta, ina ua o latou taunu’u i Ottoville, na tu’u Tupuola i luma o le fale, ae ona faatali atu i totonu o le taavale.  Ma na iai sona manatu, o lo’o pepelo ia Tupuola.  Ae e fa ato na tumu i taga aluga, ‘ie faamalama, solo ma ipu mata’eta’e sa la’uina i totonu o le taavale.  Ona o latou o lea i le fale ma ia fesoasoani ai i le la’uina i fafo o le uta.

Na mafai ona fa’amaonia e le avetaxi i leoleo, ia le faamatalaga a Tauta.

O le taeao o le aso 13 o Tesema na agai atu ai loa leoleo e saili ia Tupuola i lona fale.  Na mua’i feiloai ia leoleo ma le tuafafine a Tupuola ma na ia faailoa i leoleo ia le iai o Tupuola i totonu o le fale.  Sa fa’ailoa iai e le tuafafine a Tupuola i leoleo, e faatali atu i fafo ae o le a alu i totonu e fai ia Tupuola e sau i fafo.

Ae peitai, na fiu le tuafafine a Tupuola e tu’itu’i le potu a lona tuagane, ae peitai, e na te le’i tatalaina mai, ae o lo’o loka foi le faitoto’a.  Ona fa’aaoga lea e le tuafafine a Tupuola ia se mea e tatalaina ai le faitoto’a ae peitai, ina ua matala le faitoto’a, e leai se Tupuola na Ii totonu o le potu.

Ae ina ua fa’atagaina e le tuafafine a Tupuola ia leoleo e o i totonu o le potu, sa o latou mauaina atu Tupuola o lafi i lalo o lona moega.

Na aveina loa o ia e leoleo i le ofisa a leoleo mo le fa’aauauina o a latou su’esu’ega.  Ae peitai, sa musu le alii e fai sana faamatalaga i leoleo.  O lea na aveina atu ai loa o ia i le to’ese i Tafuna e loka ai, e fa’atalitali ai lana faamasinoga.

O le as 15 o Tesema, na faia ai se faamatalaga tusitusia a le ave taxi ma sa ia ta’ua ai le valaau atu o se tasi mai i Nuuuli mo se taxi, o lea na ia agai atu ai ma piki mai ni alii se to’alua mai luma o se faleoloa.  Ma na agai atu lana taavale ma lana pasese i le auala galue lea o lo’o i tafatafa o le kamupani a le Island’s Choice ma tu i luma o se fale i tua, ma la’uina mai ai e le tasi o lana pasese ia ie lavalava, o ipu, aluga ma palanikeke mai totonu o le fale o le na a’afia, i totonu o le taxi, ae fa’atali atu leisi alii i totonu o le taavale.

Mulimuli ane, na fa’apea loa ona o latou toe agai i le eria a Tago, ona alu lea o le tasi o alii na latou malaga faatasi atu (Tupuola), e talanoa i le aiga ma i lona toe fo’i mai i fafo, sa ia fa’atonuina ai leisi alii (Tauta) e la’u atu ia ato i totonu o le fale o le aiga.

Sa ta’ua e le ave taxi, ina ua o latou aga’i ese mai i lena eria, sa toe faatu le taxi e piki ai se tamaitai i luga o le auala ma ave o ia i le faleoloa.  Ae e le’i oso i fafo le tamaitai, na ia fesiligia e le tamaitai ia le uta na la’uina i totonu o le fale.

Na fa’ailoa atu e le ave taxi i leole, o le tamaitai lea na latou pikiina, o le tuafafine a Tupuola ma sa ia fa’ailoa atu, o lona tuagane o se gaoi ma o lo’o latou manana’o e loka o ia.

O le tamaitai lea na gaoia lona fale, sa avea ma leoleo ma sa ia ta’ua e faapea, o le fale na gaoia, o le fale a ona matua, ae ua maliliu uma i la’ua ae o ia lea o lo’o va’ava’aia le fale.  Ma na ta’ua e le tamaitai na a’afia, o ia o lo’o fa’amautu i atunu’u i fafo ma lana fanau, ae o lo’o iai se tagata, e masani ona alu e asi le fale.

Na ia ta’ua foi le leai o ni mea pu’eata o leoleoina ai le fale ae na ia maua le tala e tusa ai ma le gaoia o lona fale, ona o ona tuaoi, lea na molimauina le faalavelave.

Sa molia Tupuola i le Faomea i lona tulaga e lua ma le Gaoi.  O nei moliaga, o ni vaega ‘C’ i soligatulafono mamafa ma e mafai ona nofosala ai i le falepuipui i le ta’i 7 tausaga, po o se sala tupe e ta’i $5,000 (ae o le moliaga o le Gaoi e mafai ona o’o i le $20,000); po o faasalaga uma e lua.

E $30,000 se vaegatupe na fa’atulagaina e tatalaina ai le na molia, e faatalitali ai lona faamasinoga.

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all