Skip to main content

Lata i le milioa tupe faasili a le Faletupe a Amerika Samoa (TBAS)

Pago Pago, AMERIKA SAMOA

 

Ua faalauiloa e le Pulega a le Faleetupe a Amerika Samoa (Territorial Bank of American Samoa-TBAS) i luma o le Maota o Sui i le vaiaso na te’a nei le vaavaai o le Faletupe i le maua lea o tupe faasili e lata i le tasi le miliona tala.

 

O le Peresetene o le Faletupe a le TBAS ua David. A. Buehler, le Taitaifono o le Komiti Faafoe ia Olivia Reid ma le Sui Taitaifono ia Leilua Stevenson na molimau i luma o le Komiti o le Tamaoaiga a le Maota o Sui. O le iloiloga na taitaia lea e le afioga i le ali’i Faipule ia Samuel Ioka Ale Meleisea o le ta’ita’i komiti.

 

Ina ua fesiligia i le tulaga o tupe maua a le Faletupe, na faamanino ai e le susuga a Buehler i Faipule, le ausia e le Faletupe o le aofa’i e $600,000 o tupe faasili i le faaiuga o le masina o Ianuari.

 

Ae o lo o i ai le vaai mamao e ono oo atu i le miliona pe 2 fo’i miliona le tupe mama a le Faletupe pe afai ae tapunia le tausaga tupe lenei i le masina o Setema 31, 2021. Talu mai le tausaga e 2016 seia oo mai i le 2019, sa faatautaia pea lava galuega a le Faletupe i tupe gau, e mafua mai ona o le taimi lea o lo o tau amata ai galuega faatino a le Faletupe e ala i lana auaunaga mo le atunu’u.

 

Na fesili le afioga i le ali’i Faipule mai le Itumalo o Leasina ia Ape Mike Asifoa pe fia le tupe na gau ai le auaunaga a le Faletupe talu mai le ulua’i taimi na amata ai lana tautua i le atunu’u i le 2016.

 

Na faamanino e Buehler i le Komiti e faapea, i le va o le tausaga e 2016 e oo atu i le 2019, e tusa ma le $4.5 miliona le tupe na gau ai galuega faatino a le Faletupe, peita’i na toe suia nei numera faaletonu ina ua oo mai i le tausaga e 2020, ina ua taape i le atunu’u tupe na aumai faameaalofa e le malo tele o Amerika mo le teritori o Amerika Samoa ona o puipuiga i le faama’i o le COVID-19, ma mafai ai loa ona taape solo le faitau miliona ma miliona o tupe fesoasoani i le malo, tagata totogi lafoga faapea ai ma pisinisi.

 

“I la’u vaavaai atu ai i tulaga o numera ua mafai ona tuu faatasia e le Ofisa, e ono tula’i mai tupe fasili i le tasi le miliona pe oo atu fo’i i le 2 miliona,” o le saunoaga lea a le susuga a Buehler i luma o le Komiti.

 

E tusa ai ma faamaumauga na mafai ona faamanino i luma o le Komiti, tusa ma le $3.7 miliona le tupe na gau ai galuega faatino a le Faletupe talu ona amata mai lana tautua i le 2016. A o faagasolo pea lea auaunaga, na valoia le ono oo atu i le $2.1 miliona tupe e gau ai galuega faatino a le Faletupe i le faaiuga ole Tausaga Tupe 2019, tusa lea o le ta’i $178,000 i le masina. 

 

Na faamanino e le Komiti i sui o le Faletupe o le TBAS e faapea, o lo o manino i le Tulafono na faavae ai le Faletupe e faapea, e tatau i le Pulega a le Faletupe ona latou tuuina atu i le Kovana o le malo, le Fono Faitulafono faapea ai ma le Ofisa e Vaavaaia le Tamaoaiga (OFI) ripoti e faaletausaga e mafai ai ona faamaonia tulaga o ana galuega faatino faapea ai ma le itu tau tupe.

 

E tatau fo’i ona agavaa tagata lautele latou te faitau ma iloilo kopi o ripoti uma e faatatau i le Faletupe ma ana tupe maua. E tatau fo’i ona saunia ele Faletupe ma lana Pulega ripoti tau tupe e faailoa ai tupe maua ma tupe faaalu i Kuata taitasi.

 

TALA FIAFIA

 

E ui i tulaga faaletonu sa i ai tulaga i tupe ma tupe faaalu a le Faletupe, peita’i na taua e le ali’i Peresetene ia Buehler le tala fiafia e faatatau i le auaunaga a le Faletupe, i le vaaia lea o le tulaga lelei ua i ai tupe e faagaioi ai auaunaga a le Faletupe, e mafua mai i le tele o tupe faameaalofa mai le malo tele ua sasa’a mai i Amerika Samoa.

 

O tupe faameaalofa e pei ona sasa’a mai i le atunu’u ua mafai ai ona fesoasoani i meatotino a le Faletupe atoa ai ma tupe e faatino ai ana auaunaga.

 

I le ulua’i 4 masina o le Tausaga Tupe lenei 2021, ua ausia ai e le Faletupe le $124 miliona o ana meatotino, ma ua maitauia fo’i le faatupulaia pea o lea numera i masina ta’itasi talu mai le masina o Oketopa o le tausaga na te’a ei. 

 

E $65 miliona le tau fuafua sa i ai meatotino a le Faletupe i le masina o Iulai o le tausaga na te’a nei, peita’i ina ua taunu’u mai i le aso 1 o Ianuari o le tausaga nei 2021, ua ausia le silia i le $124 miliona. O lo o i ai le faamoemoe e tatau ona mae’a le Kuata 2 o le Tausaga Tupe lenei, lea e mae’a i le faaiuga o le masina lenei o Mati, ua lata i le $150 miliona le maualuga o le tau o meatotino a le Faletupe ua i ai. 

 

Na taua atili e Buehler i le Komiti e faapea, talu mai le taimi na tatala ai le auaunaga a le Faletupe mo le atunu’u, ua maitauina le siisii i luga o vaega taitasi o lana auaunaga. E le gata i tulaga o nonogatupe mo tagata taitoatasi, ae o tulaga fo’i i nonogatupe mo pisinisi e oo atu lava i nonogatupe e fa’aaoga ai fanua ma meatotino e faamaonia ai.

 

PUIPUIA O TEUGATUPE E LE INISIUA A LE FETERALE

 

O se tasi o mataupu na fesiligia i lea iloiloga, o le tulaga i le puipuia lea o teugatupe a tagata taitoatasi ma pisinisi i le kamupani inisiua a le feterale I(FDIC).

 

Na naunau afioga i Faipule latou te fia malamalama i ni fuafuaga faataoto a le Faletupe i auala e mafai ai ona faamautu le puipuia o teugatupe a tagata o le atunu’u i le kamupani inisiua a le feterale (FDIC).

 

Na faamanino e Buehler i afioga i Faipule e faapea, o se tasi o auala e tatau ona ausia e le Faletupe ina ia mafai ai ona puipuia e le FDIC teugatupe a tagata, o le tutoatasi lea o le Faletupe ma pulea e kamupani tua e aunoa ma le toe aia i ai o le malo. E 3 tausaga na tuuina atu e le FDIC i le Faletupe o le TBAS e tapena ai tulaga uma e pei ona maa’omia e le FDIC. 

 

O le taimi nei, ua mae’a le tausaga e tasi talu ona galulue le Pulega a le TBAS e faatino tulaga uma e pei ona moomia, toe 2 tausaga o loo totoe ona mafai loa ona tutoatasi le Pulega a le Faletupe e aunoa ma le toe pulea e le malo, ae pulea ma faatautaia e pisinisi lotoifale.

 

E ui e le o mafai ona puipuia e le inisiua a le feterale (FDIC) teugatupe a tagata o le atunu’u, peita’i na faamanino e le Taitaifono o le TBAS ia Reid, e i ai le kamupani tua o loo latou ofoina atu le inisiua mo teugatupe uma lava e oo atu i le $250,000.

 

Saunoa le afioga i le ali’i Faipule ia Avagafono Vaimaga Maiava e faapea, e foliga mai i lana maitau o le isi lea mafua’aga ua toatele ai tagata ua aga’i atu i le Faletupe o le ANZ Bank ma tatala ai a latou teugatupe, ona e le o puipuia e le FDIC teugatupe i le TBAS. 

 

Na fesili Avagafono i le alii Peresetene, poo le a se vaega e mafai e le Fono Faitulafono ona fai e fesoasoani ai i le taumafaiga e faatutoatasi le Faletupe ona mafai ai loa lea ona agavaa i le tautua a le FDIC. Na tali le ali’i Peresetene o le Faletupe e faapea, e tatau i le Fono Faitulafono ona toe iloilo le tulafono na pasia e faavae ai le Faletupe i le 2016.

 

LITAEA MO TAGATA FAIGALUEGA A LE FALETUPE

 

O se tasi o mataupu na fesiligia i le iloiloga, o le mafua’aga e le agavaa ai tagata faigaluega a le Faletupe o le TBAS i le litaea a le malo. I le talitonuga o afioga i Faipule, soo se tagata faigaluega lava a le malo, e tatau ona agavaa lena tagata faigaluega i le litaea a le malo, e ala lea i le totogi o ana saofaga.

 

Na faamanino e Buehler i le Komiti e faapea, ua mae’a ona auiliili e Loia a le Faletupe tulaga o le tulafono ma ua manino mai ai le tulaga lea, talu ai o le silia i le 50% o meatotino a le Faletupe e aofia ai ma tupe o lo o pulea ma umia e le malo, e atagia mai i le faauigaina o le tulafono, o tagata faigaluega uma lava o lo o galulue i le Faletupe e le o ni tagata faigaluega i latou a le malo. Talu ai o lea tulaga, e le agava’a fo’i i latou i le litaea.

 

Saunoa le afioga i le ali’i Faipule ia Faimealelei Anthony Fu’e Allen e faapea, i lona malamalama i le tulafono na pasia e faavae ai le Faletupe, o tagata faigaluega o loo galulue i le Faletupe, o tagata faigaluega uma lava a le malo. 

 

Saunoa atili Faimealelei e faapea, o le itu o loo pito sili ona popole i ai lona taofi, o le lumana’i lea o tagata faigaluega o lo o galulue i le Faletupe, ina ne’i aafia lo latou lumana’i ma le mafai ai ona agavaa i le teugatupe a le litaea, ae le o i latou le mafua’aga.

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all