Finau se alii molia i le gaoi; o mea totino a ia

Pago Pago - AMERIKA SAMOA

I le aso 11 o Aukuso, 2023, na faafesoota’i ai e le susuga Faipea ia le ofisa a leoleo i Leone, ina ua telefoni atu lona tuaoi i lo latou nu’u i Fagamalo, ma ta’u atu ia te ia, lona vaaia o ni alii se toatolu, o la’uina mai ni meatotino mai lona fale, i totonu o se taavale lanu uliuli ma na faailoa atu e Faipea i leoleo, o ia lea e faatalitali mai i Amaluia.

Na faapea loa ona agai atu leoleo i le mea o iai Faipea, ma o latou vaaia se taavale uliuli, e pei ona ta’ua i le lipoti, i luma o le falesa Katoliko i Malaeloa.  Na taofi e leoleo le taavale  ma lokaina mai ai ni alii se toatolu; o Ishmael Sefo, le avetaavale, o Suauupaia Amituanai ma Motu Lagisa.  Na aveina atu loa nei alii i le ofisa a leoleo i Leone.

Sa malaga atu foi Faipea ma lona faletua faapea ma lo la tuaoi i le ofisa a leoleo mo ni a latou faamatalaga e tusa ai ma lenei mataupu.  Sa faamatala e Faipea, o Sefo e aiga i lona toalua (nephew) ma sa nofo i lo la fale i Fagamalo, ae na o la tuliesea o ia i le tausaga ua tuanai, ona o lona gaoia o a latou mea totino.

Sa faamatala foi e le tuaoi a Faipea, o lona fale e i leisi itu auala o le fale a Faipea, ma sa ia vaaia le taavale uliuli lea na afe atu i le fale o Faipea, ma ia vaaia ni alii se toalua, e le masani ai, na feosofi mai fafo o le taavale, ma se alii e toatasi sa nofo i totonu o le taavale.  Sa faamatala e le tuaoi, na solomuli atu le taavale i le fale ae ona o le tulaga na tu ai le taavale, sa ia le iloa lelei atu mea uma na tutupu, ae sa ia vaaia le la’uina mai e alii e toalua na feosofi i fafo ma le taavale, ia ni mea faigaluega, o se tipoti ma pa’u taavale.

Sa faamatala e le tuaoi, o le taimi lava ne alu ese ai le taavale, na ia valaau loa ia Faipea.  Sa faamatala e le tuaoi, o leisi alii e pae’e, umi ma e uumi lona lauulu ae o leisi alii e lapo’a, o la’ua ia se la’uina mai mea totino mai totonu o le fale ma tuu i totonu o le taavale.

Sa faamatala foi e le faletua a Faipea i leoleo, na valaau atu le latou tuaoi, ae o le taimi lena o lo o la agai atu ai i le fale.  Ma ina ua o la taunuu atu, sa la iloa ai ua leai a la moa vao e lua, o se pusa na tu’u ai a la mea faigaluega, o u’amea mo pa’u taavale, o se pa’u taavale, o se tipoti ma meaai.  Sa faamatala foi e le faletua i leoleo, na taumafai Sefo e faatau se taavale (Toyota Tacoma) lanu uliuli, a lona toalua.

I se faamatalaga a Suauupaia Amituanai na tu’uina atu i leoleo, sa ia faamatala ai le o’o atu o Lagisa ma Sefo i lona fale.  Na o atu le toalua lea i le taavale a Lagisa.  Ma sa fai atu Sefo ia te ia, o lo o ia taumafai e faatau sana taavale i le na o le $100, ma pe manao e fia vaai i le taavale, ma o le taavale la e i Fagamalo.

Sa ta’ua e Amituanai, a o latou agai atu i Fagamalo, sa ta’u atu e Sefo, o lo o iai foi ni ana moa vao ma isi mea faigaluega i Fagamalo, e mafai ona toe faaleleia mo sana galuega faamama fanua, e mafai ona maua ai se tinoitupe e $200 i le masina.  Na ta’ua e Amituanai lona fiafia i le faamatalaga lea a Sefo, ona o le a maua se auala e maua ai se seleni faaopoopo.

Ina ua latou taunuu i Fagamalo, sa paka le latou taavale i luma o le fale na fai mai Sefo, e nofo ai ma sa la o ma Lagisa e fesoasoani e la’u mai ana mea.  Ma sa ta’ua e Amituanai le toatele o tagata na vaavaai atu ia latou, ae e le i manatu tele ai ona sa fai mai Sefo o le fale lea e nofo ai.

Ina ua uma ona la’u uma mai mea i le taavale, na latou o ese loa ae na faateia o ia ina ua faatu le latou taavale i Malaeloa ma lokaina uma ai latou.

I le faamatalaga a le alii o Motu Lagisa sa ia ta’ua ai e faapea, sa ia vaai ia Sefo o nofonofo i luma o le latou fale taavale ma ona o lea na ia fai iai e sau e moe i le latou fale i le po lena.  Ae o le aso na soso’o ai sa faamatala ai e Sefo ia Lagisa sana taavale i le latou fale i Fagamalo.

Na fia manao Lagisa e alu e vaai le tulaga o iai lea taavale ae na manao Sefo e piki muamua Amituanai, ona o ia o se inisinia taavale, e mafai ona ia siakiina muamua le taavale ae le i faatauina atu.

Na faapena loa ona la agai e piki mai Amituanai ma agai atu ai loa i Fagamalo.  Ma sa ta’ua foi e Lagisa le faamatalaga e tasi lea na fai e Amituanai, e uiga i moa vao, ma le $200 e faamama ai le fanua.  Sa faailoa atu e leoleo ia Sefo, o mea totino ia sa o latou ave’esea mai i le fale i Fagamalo, e le o ni mea totino a Sefo.  Ma ua maea ona toe faafoi uma atu nei mea totino ia Faipea.

Ina ua faatalanoaina e leoleo ia Sefo, sa ia teena tuuaiga ua faia faasaga ia te ia ma sa ia ta’ua foi, o mea totino uma ia ua toe faafoi, o mea totino a ia.  Sa ta’ua foi e Sefo, o le taavale lea sa ia taumafai e faatau atu, o le taavale a lona tua’a ma sa tu’uina atu e lona tua’a ia te ia, ae e le i maliu.

E tolu moliaga ua molia ai nei Sefo, e aofia ai le gaoi ma le solivale o laufanua a isi.  E $5,000 le tupe faatulagaina e mafai ona tatala ai o ia i tua.