Skip to main content

Faamanino i fanau aoga taua Feagaiga va o AS ma Amerika

O se tasi o vaega na autu i ai le folasaga a le Fa’atonusili o le Ofisa o Tulaga Fa’amalo, le Toe Iloiloina o le Fa’avae & Sootaga tau Feterale, afioga Tapaau Dr. Daniel Aga sa tu’uina atu i ni isi o fanau aoga i le vaiaso na te’a nei, o le fa’ailoaina lea o le taua o tuutuuga o lo o i totonu o le Feagaiga sa osia e Amerika Samoa ma le malo tele o Amerika, atoa ai ma aia e tatau ona maua e tagatanu’u o Amerika Samoa, i le ulua’i taimi na sisiina a’e ai le tagavai a Amerika i ona laufanua.

 

Na fa’ailoa e le afioga a Tapaau i fanau aoga le loloto o le tofa mamao ma le fa’autaga poto sa i ai i tuaa ua lagomau mai i Tiasa, i le taimi na o latou iloiloina ai tuutuuga e tatau ona aofia i totonu o le Feagaiga sa sainia, e tu’u atu ai Tutuila ma Manu’a i lalo o le vaavaaiga a le malo tele seia oo mai i le taimi nei.

 

O ni isi o ia vaega taua e aofia ai le puipuia lea o measina a Samoa e aofia ai ona eleele, ogasami, fa’apea ai ana tu ma agaifanua, peita’i o suiga ua molimauina i le taimi nei, ua maitauina ai le pagatia o Amerika Samoa i ni isi o fa’aiuga ma tulafono ua pasia e le malo feterale, e aunoa ma le fesiligia o se leo o Amerika Samoa ma ona tagata.

 

O se fa’ata’ita’iga e pei ona fa’amalamalama e Tapaau i fanau aoga, o le tulafono lea ua fa’aitiitia ai e le Vaega o lo o gafa ma Faiga Faiva a le malo tele e puipuia mo fagotaga a va’a fagota tetele (Large Vessel Protected Area - LVPA), lea ua naunau le feterale e suia mai le 50 maila i le 12 maila, ma o se tulaga ua maitauina ai le a’afia o le atina’e tau faiga faiva mo va’a alia laiti, ona o le suiga e pei ona naunau i ai le feterale, aemaise lava le tulaga lea, e fa’alagolago le ola manuia o le tele o aiga Samoa i faiga faiva o le sami.

 

“O le suiga e pei ona taumafai i ai le malo feterale, ua atagia mai ai lo latou solia o se tasi o vaega o le Feagaiga sa osia, ma mafua ai loa ona tu’uina atu e le malo o Amerika Samoa sana tagi i le fa’amasinoga feterale e finauina ai lenei mataupu, ma atagia mai ai i le fa’aiuga a le fa’amasinoga e uiga i lenei mataupu, le tatau lea ona puipuia e le malo tele aia o tagatanu’u o Amerika Samoa fa’apea ai ma isi ana meatotino e aofia ai ma le sami”, o se vaega lea o le folasaga a Tapaau.

 

O mataupu e lua e pei ona finauina i le va o Amerika Samoa ma le feterale, lea e aofia ai le mataupu e fa’atatau i ogasami fagota (LVPA), fa’apea ai ma le mataupu i le sitiseni lea sa finauina e ni isi o tagatanu’u o Amerika Samoa, ua atagia mai ai le manino o le fa’aiuga a le fa’amasinoga, e le tatau ona pulea mai i fafo i le malo tele le avea o tagatanu’u o Amerika Samoa ma sitiseni, ae pule lava Amerika Samoa i le taimi e fia avea aii latou ma sitiseni o le malo tele.

 

O le isi fa’ata’ita’iga o tulafono mai le feterale ua a’afia ai tagatanu’u o Amerika Samoa, o le tulafono lea na sainia ma aloaia e Obama a o avea ma peresetene o Amerika, e avea ai le motu o Rose Atoll, o se tasi lea o atumotu o Amerika Samoa, e avea ma ogasami e aofia i ogasami fa’asao a le malo tele e fa’asa ona toe fagotaina e ni isi.

 

O le faia o ituaiga faaiuga faapenei e aunoa ma le fesiligia o lagona ma leo o tagatanu’u o Amerika Samoa, ua atagia mai ai le soli pea lea e le malo tele o tuutuuga o le Feagaiga sa osia i le 1900 ma Ta’ita’i o le atunu’u, ina ia tausia lelei tagatanu’u ma meatotino e le malo tele.

 

O le fa’aiuga o le folasaga a le afioga a Tapaau i fanau aoga, sa ia fa’amanino ai le taua tele o lo latou malamalama lelei i tuutuuga uma o le Feagaiga sa osia e tuaa ma ta’ita’i o le malo tele o Amerika, ina ia mautinoa ai o aia uma o lo o agava’a ai tagatanu’u o Amerika, e tatau fo’i ona agava’a ai tagatanu’u o Amerika Samoa i soo se taimi.

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all