Skip to main content

Fa’afefe e se alii talavou ia lona aiga i se agaese

Pago Pago - AMERIKA SAMOA

O le po o Fepuari 28, 2025, e tusa ai ma fa’amaumauga a le fa’amasinoga, na valaau atu ai se alii i le Ofisa a Leoleo i Fagatogo mo se fesoasoani, talu ai le fa’afefeina e lona uso laititi ia lona tina ma le latou aiga atoa, i se agaese.

[Ua le lomia suafa o i latou na a’afia i lenei fa’alavelave, aua le puipuiga o fanau iti.]

E taunu’u atu leoleo i le fale o le aiga na tupu ai le fa’alavelave, o lo’o taofiofi mai e le uso matua, ia le alii 19 tausaga na molia.

O lea afiafi, na valaau muamua mai ai se tamaitai i le ofisa a leoleo, mo se fesoasoani ona o se alii fa’asuaava o lo’o palauvale solo i totonu o le nu’u.  Ae e le’i umi, ae toe valaau mai lea tamaitai, i le ofisa a leoleo, e fa’aleaoga lana talosaga, ona ua mae’a ona fofoina le fa’alavelave.

Ae peitai, i se taimi mulimuli ane, ae vala’au mai ai loa se alii i le ofisa a leoleo ma ripotia mai ai sona uso laititi, ua fa’asuaava ma o lo’o palauvale solo i nisi o le latou aiga.  Sa mafai ona fa’amaonia e leoleo, o le tagata lava e tasi lea na valaau muamua mai ai le tamaitai.

Sa ta’ua e le uso matua lea na valaau mai i le ofisa a leoleo, le fa’afefeina e le na molia, o le la tina ma sona ‘niece’ e iva tausaga, i se agaese.  Ma na taumafai le uso matua, e se’i ‘ese le agaese mai lona uso laititi (lea na molia) ae peitai, sa fa’atolu ona tu’i e le na molia, ia foliga o lona uso matua.

Ina ua taunu’u leoleo i le fale o le aiga, na va’aia le taumafai o le tina ma le uso o le na molia, e taofiofi o ia.  Sa faapea ona ave faapagotaina ai loa ia ma momoli atu i le ofisa a leoleo i Fagatogo mo le fa’atinoina o galuega a leoleo.

Sa faapea foi ona malaga atu le uso matua a le na molia, i le ofisa a leoleo, mo le fa’atalanoaina.

Ma na ia fa’amatalaina i leoleo e faapea, o ia ma lona toalua, e nonofo i Tafuna ma sa fa’afeso’ota’i atu o ia e sona tausoga tamaitai, e tusa ai ma le fa’asuava o lona uso laititi ma le palauvale i lona tina ma isi o lona aiga, ae le iloa po o le a le mafuaaga.

Sa ta’ua e le uso matua, lona lagonaina o le na molia, o ‘e’e mai i tua, a’o la talanoa ma lona tausoga i luga o le telefoni.

Na ta’ua e le uso matua, le fa’amatalaina atu e lona tausoga, le u’uina e le na molia, o se agaese ma tu i le ogatotonu o le fale, ae fa’alala i lona tina ma fa’afefe ai foi isi o le aiga.

O lea, na o mai ai loa le uso matua mai i Tafuna, e fesoasoani i lona tina ma lona aiga.  E taunu’u mai i le latou fale lea o lo’o tupu ai le fa’alavelave, o lo’o saofa’i lona uso laititi i le laulau ‘ai i totonu o le potu malolo, ae o lo’o ia u’uina lava le agaese.

Sa ta’ua e le uso matua, lona taumafai e se’i ‘ese le agaese mai lona uso laititi, ae peitai, sa musu le alii ma na fa’atolu ona tu’i ina e le uso laititi ia foliga o le uso matua.  Ma na i’u ina mafai ona mau le uso matua i lona uso laititi ma taofiofi i luga o le fola o le fale, ma fa’afeso’ota’i loa leoleo mo se fesoasoani.

Na ta’ua foi e le uso matua le malosi o le manogi pia o le na molia, a’o ia taumafai e taofiofi o ia.

O le na molia, e 19 tausaga le matua ae o tausaga fa’atulafonoina e mafai ona tagofia ai e se tasi ia ‘ava malolosi, e 21 tausaga.

Ina ua mae’a ona fa’atalanoaina e leoleo ia le uso matua, sa faapea ona fa’amaumauina le molimau a le tausoga tamaitai lea o lo’o nonofo faatasi ma le na molia.

Ma sa ia ta’ua e faapea, na tu’u e le tina ia se tupe i le na molia, e faatau ai se mea’ai a le aiga.  Ae peitai, na fiu le aiga e fa’atali le toe fo’i mai o le na molia ma le fa’atauga.  O le mea lea na alu ai loa le tina e saili mai ma maua atu ai o lo’o inu pia mai ma ni ana uo i luga o le taligalu.

Sa ta’ua foi e le tausoga le le fiafia o le na molia ina ua fa’atonu o ia e lona tina e alu i le fale.  Ma ina ua taunu’u mai i le fale, sa amata ai loa ona ‘e’e ma palauvale solo ma o’o ina ona u’uina se agaese ma amata ona fa’afefe ai lona tina ma isi tagata o le aiga.

O le taimi na fealua’i ai le na molia ma le agaese i totonu o le fale, o lo’o iai foi ni ona ‘nieces’ e to’alua, e 6 masina leisi ae 9 tausaga o leisi, o lo’o fetagisi.  Faapea ma sona tuafafine, e 23 tausaga, e le atoatoa le malosi o le tino.

Na ta’ua e le tausoga le tupu so’o o lenei tulaga i le na molia, o le fa’asuava ma faapisa i totonu o le latou aiga, ae e le ripotia lava o ia i leoleo.

Sa faapea loa ona lokaina le na molia i le to’ese i Tafuna, e faatalitali ai lona tula’i i luma o le Faamasinoga Faaitumalo.

E tusa ai ma fa’amaumauga a le faamasinoga, i le taimi sa aveina atu ai e leoleo ia le na molia, i le ofisa a leoleo, sa ia fa’amaonia i leoleo lona tagofia o ‘ava malolosi faapea ma lona fa’aaogaina o se agaese e fa’afefe ai lona aiga.

O moliaga o lenei alii, na aofia ai le Faatupu Vevesi i totonu o le aiga, o le Fa’ao’olima i lona tulaga e tolu ma le Tagofia o le ‘ava malosi i lalo o tausaga fa’atulafonoina.

O le moliaga o le faatupu vevesi, o se vaega ‘C’ i solitulafono mama, e mafai ona nofosala ai i le falepuipui i le o’o atu i aso e 15, po o se sala tupe e $300; po o faasalaga uma e lua.

O le moliaga o le fa’ao’olima, o se vaega ‘A’ i solitulafono mama, e mafai ona nofosala ai i le falepuipui, i le o’o atu i le tasi tausaga, po o se sala tupe e $1,000; po o faasalaga uma e lua.

Ma le tagofia o le ‘ava malosi i lalo ifo o tausaga fa’atulafonoina, o se moliaga, i vaega ‘B’ i solitulafono mama, e mafai ona nofosala ai i le falepuipui, i le o’o atu i masina e ono, po o se sala tupe e $500; po o faasalaga uma e lua.

E $1,000 na fa’atulagaina e mafai ona tatalaina ai le na molia mai i le falepuipui, e faatalitali ai lona faamasinoga.

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all