Skip to main content

E FAI O LENEI AE O LENA

“O LE AFAFINE A LE GAOSI FALAOA MA LE ATALII A LE MAU’OA NA LEILOA”

I aso lava la ua leva, sa iai se alii mau’oa ma sona toalua fiafia lava, ona o lo o faatali le fanau mai o se la pepe tama.  Ae e le i fanau mai lenei tamaititi, sa fai ai se miti a le alii mau’oa.  Fai mai le miti a lenei alii mau’oa, o le a maliu lona atalii i lona talavou.  Ae na o le pau lava le auala e mafai ai ona ola ma matua lona atalii, pe afai e o’o atu lava i le 12 o ona tausaga, e le pa’i ona vae i le laueleele.

Ma o le mea lea sa galulue malosi ai lava lenei alii mau’oa ma lona toalua ina ia aua lava ne’i papa’i i lalo vae o le la tamaititi i luga o le eleele.  Ua totogi le tele o tagata faigaluega e latou te si’iina lenei tamaititi mai lea mea ma lea mea.

Ua tuputupu a’e lenei tamaititi ma o fea lava le mea e fia alu iai, e si’i lava e ana auauna.  O isi taimi ua fa’aaoga le nofoa e nofo ai le tamaititi, ae si’i e ana auauna.  Ae le taitai ona papa’i ona vae i le palapala.

Ua lata i le aso e atoa ai le 12 tausaga o lenei tamaititi, ma ua tapena e lona tama po o le alii mau’oa ma lona toalua, se pati tele lava e faamanatu ai lenei aso fanau ma fa’ailoga ai le ulua’i taimi o le a papa’i ai vae o lenei tamaititi i luga o le laue’ele’ele.

Ae i se tasi o aso, ae e le i o’o i le aso o le pati, sa faalogoina ai e tagata se e’e leotele lava, na lulu ai le maota o le alii mau’oa.  I le fefe tele o auauna sa si’iina le tamaititi i lea taimi, i le e’e leotele lea, na o latou faapa’u ai le tamaititi i lalo ma o le taimi lava lena, na toe filemu ai mea uma, ma le lagonaina le e’e leotele.

Ae peitai, ina ua liliu atu auauna e toe piki i luga le tamaititi, ua leai seisi.  Ua tau fai fe’ei uma auauna a le alii mau’oa ma ua tamomo’e mai tagata uma ma fesili po o le a le me aua tupu.

Na tamo’e mai ma le ali’i mau’oa ma lona toalua ma o la iloa ua leai le la tamaititi ma o le fesili, “O fea le ma tama?”  Ae peitai, ua na o le tau fai tagiaue o auauna ma faamatala le mea na tupu.  Ae manatua, o lea ua papa’i i lalo vae o le tamaititi, ae e le i faia le pati e faamanatu ai lona 12 tausaga.

Ua leiloga le tulaga na o’o iai le loto mafatia o le alii mau’oa ma si ona toalua ona ua nimo le la tama.  Ua fetulina’i solo a la auauna, i lea itu ma lea itu o le malo, e saili mai si a la tama.  Ae paga lea, ua pei se asu ua maui atu i le vanimonimo, le nimo o si a la tamaititi.

Ua alu tausaga, sau tausaga, ua le toe manogi se mea e ai i si nei ulugalii faanoanoa.  I se tasi o aso, na faalogo ai le alii mau’oa i se tala e uiga i se tasi o potu o lona fale, a o’o i le 12 i le tulua o po ma ao, e faalogoina ai, e pei o iai se tagata i totonu.  Ma o taimi lava, e lagona lava le savalivali solo o lea tagata i totonu o le potu ma pei e tagi.

Sa le i toe faatali le alii mau’oa ae ua tamo’e atu nei i le potu lea ma lona manatu, atonu o lona atalii lea e i totonu.  Ae peitai, o le mea ua tupu, ua fiu le toatele, e aofia ai ma le mau’oa, e faatali le ta o le 12 i le po, ae se i tatala le faitoto’a o lenei potu, ae e le mafai.  Ona e lata loa i le ta o le 12 i le tulua o po ma ao, e leai ma seisi e mafai ona toe ala, ua tau fai momoe uma tagata.

Sa o’o ina ofoina atu e le alii mau’oa ia le $300, i so’o se tasi e mafai ona ala i le ta o le 12 e tatalaina lenei potu, ae peitai, sa le mafai lava.  O nisi na taumafai, ae latalata loa i le ta o le 12 i le tulua o po ma ao, ma amata ona o latou faalogoina le pa’o ma le u mai i totonu o le potu, te’i lava ua matafefefe ma sosola ese.

I tafatafa o le maota o lenei alii mau’oa, e nofo ai se tamaloa gaosi falaoa ma ni ona afafine se toatolu.  O se aiga matitiva.  Ae ina ua o latou faalogo i tala i le $300 lea o lo o ofoina e le mau’oa mo so’o se tasi e mafai ona tatalaina le potu i totonu o le fale o le mau’oa, na faapea atu le teine matua i lona tama, “O le a ou alu e taumafai e maua mai le tupe lea, e fesoasoani ia  tatou.”

Ua alu le teine matua, e ui lava i le popole tele o lona tama ona ua tele ni tala matautia ua ia faalogo ai, e uiga i le potu lea.

Ua ioe le mau’oa i le teine matua ma lana talosaga ina ia ona taumafai e tatala le potu, ua faatonu e le alii mau’oa ana auauna ia tu’uina atu uma mea e manaomia e le teine matua, e pei o meaai, o ni fafie e tafu ai sana afi ma se moliga’o.  Ua sauni loa le teine matua e faatalitali le matala mai o le potu.  Ua lata i le ta o le 12 i le tulua o po ma ao, ae o lo o ala pea le teine matua.  Ua o’o ina ta le logo a le uati e faailo mai ai le ta o le 12, ae o le taimi lea ua faalogoina e le teine matua ia se tagata e pei o lo o oi mai i le tiga, ua amata ona leotele.  Ma ua amata ona gatete le potu.  Ua tu i luga le teine matua, ua tamo’e mai i leisi itu o le potu, toe tamo’e i leisi itu o le potu e tau vaai ma tau saili po o le a lenei mea.  Ae ona faalogoina ia le pa’o mai o seevae o se tagata.

Na fa’ate’ia le teine matua ina ua faatalofa atu le tagata ia te ia, ma fesili atu, “O ai e ana le meaai lea?
“O la’u meaai,” o le tali mai lea a le teine matua, ma ia iloa mai ai, o se alii talavou lea o lo o tu atu.  Na ia va’aia le suia o foliga o le alii talavou, i foliga o le faanoanoa.  “O e faatali mo seisi?” o le toe fesili mai lea a le alii talavou lenei.  “E leai,” o le tali lea a le teine matua.  Na vaaia le amata ona maligi loimata o le alii talavou.  “Ae mo ai na faia ai lenei afi?” o le toe fesili lea a le alii talavou.  “E mo a’u,” o le tali a le teine matua.  Ma e le i uma atu le tali a le teine matua, ae faafuasei ona nimo le alii talavou.

O le taeao na soso’o ai, sa faamatala ai e le teine matua i le alii mau’oa mea uma sa tupu i le po, ae n ate le i faamatalaina i le alii mau’oa ia loimata o le alii talavou.  Na totogi e le alii mau’oa ia le $300 i le teine matua ona ua na mafai ona ala i le po atoa, e ui e le i maua lona atalii.

O le aso na soso’o ai, na sau ai le afafine lona lua o le tamaloa gaosi falaoa, e taumafai sona laki ma maua atu ai se tupe mo lona aiga.  Ma e pei lava ona sa faia i le teine matua, sa faapena foi ona faatonuina e le alii mau’oa ana auauna ina ia tu’u atu meaai, o ni fafie ma se moliga’o i le teine lona lua.  Ma sa faapea foi ona toe tutupu uma mea sa ia faamatala e le teine matua i lona uso lona lua, i lea lava po.  Ma sa tali foi le teine lona lua i fesili a le alii talavou, e pei ona sa tali ai le teine matua.  Ma sa vaaia foi le maligi o loimata a le alii talavou, ma nimo faafuasei.

O le taeao na soso’o, sa faamatala uma foi e le teine lona lua mea na tutupu, seia vagana ai le tagi o le alii talavou, i le alii mau’oa ma na toe fo’i foi le teine lona lua i le latou aiga, ma lana $300.

O le aso lona tolu, na alu atu ai loa le teine lona tolu, po o le ui’i a lenei aiga, e taumafai sona foi laki i le tupua.  Ma ua uma na faamatala uma e teine matutua i lo la uso laititi mea uma o le a tutupu i totonu o le potu, ma o la faatonuina le teine laititi, ia aua ne’i fefe.

Ua faapena foi ona faatonu e le alii mau’oa ia ana auauna ia ave atu ni meaai, o fafie ma le moliga’o mo le teine laititi aua lana faatalitaliga o le 12 i lena po.  Ma sa mafai foi ona feiloai le teine laititi ma le alii talavou lea.

Ua fesili foi le alii talavou, “O meaai ia a ai?” Ua tali le teine, “E mo a’u…ae e mafai ona e taumafa ai.”  Sa vaaia e le teine le laumata ataata o le alii talavou i lana tali.  “Aisea na e saunia ai lenei laulau ‘ai?” o le toe fesili mai lea a le alii talavou.  “Na laulau mo a’u, ae susu mai ta a’ai faatasi,” o le tali atu lea a le teine.

Ua va’aia e le teine le foliga fiafia o le alii talavou ma fesili atu,  “Aisea na e tafu ai lenei afi?” Ua tali le teine.  “Ou te faamafanafana ai, ae sau ta nonofo i’i ta te faamafanafana faatasi.”  Sa faateia le teine ina ua patipati fiafia le alii talavou ma faapea mai.  “Faafetai, o le a ou nofo ma oe.  Ae faatali mai, se’i o’u alu e faafetai i a’u uo, i le tausiga o a’u.”

O le taimi na sa vaaia ai e le teine se pu i le ogatotonu o le foloa o le fale ma na oso iai i totonu le alii talavou.  Sa le i faavaivai le teine, i lona oso atu ai foi ma ia, ona o lona fia iloa po o fea e alu iai lea pu.

Sa faateia le vaai a le teine ina ua tu ona vae, i lona vaaia o se nofoaga pito sili ona maua.  O vaitafe e tafe ai auro.  O tumutumu o mauga, e lanu lau auro uma.  Sa ia vaaia se fanua lafu lemu o faatumulia i fugalaau lanu eseese.  Sa mulimuli atu le teine i le mea o lo o savali agai iai le alii talavou.  A o savali lava lenei alii talavou, sa ia talotalo i fugalaau, e pei o ni tagata la e talotalo iai.

Ua o la taunuu i se togavao ma sa vaaia e le teine, o la’au uma e lanu auro uma.  Sa faateia le teine ina ua felelei uma mai manu o le togavao ma tutu i luga o le tama ma pei e foliga mai o lo o fai se latou talanoaga.  Ua tago atu nei le teine, i le gagau mai se lala o se la’au auro ma nana i totonu o le taga o lona ofu.

Ua tu’ua e le alii talavou ia le togavao lanu auro ae agai atu i le isi itu i mea o iai foi seisi togavao, ae e lanu siliva.  Ia ma sa faia foi e le alii talavou mea sa ia faia i le togavao lanu aro, ma sa faapena foi ona tago atu le teine ua gagau mai se lala o se laau lanu siliva ma taga i lona ofu.

Ina ua maea ona faatofa atu le alii talavou i ana uo uma, sa o la toe foi atu loa i le auala na la o mai ai.  Ma na faateia le teine ina ua toe emo ifo ona mata, ua la toe iai i totonu o le potu na la o mai ai, ma le alii talavou.  

O le taeao na soso’o ai, na fiu le alii mau’oa e faatali le teine e sau e fai mai sana ripoti e tusa ai ma le mea sa tupu i lena po, ae peitai, ua taliga le sau o le teine.  Ma o lea na tulai ai loa le alii mau’oa ma savali atu i le mea o iai le potu.  

Sa matua’i faate’ia le alii mau’oa ina ua tatala atu le faitotoa o le potu, ae o lo o taoto mai lona atalii, o lo o moe i luga o le moega.  Ae o lalo o le foloa, o lo o moe gapepe ai lava le afafine laititi o le gaosi falaoa. 

Ua feiloai fiafia le alii mau’oa ma lona atalii.  Ma sa tago le teine ua tu’u atu i le alii talavou ia lala o la’au ia sa ona fati mai i le mea na la o iai anapo.  Ua tago atu le alii talavou i le la’au lanu auro ma togi i fafo, ma liu ai i fale tele ma le matagofie, lanu auro.  Ma ona o le fiafia tele o le alii mau’oa, sa ia faatagaina ai le faaipoipo atu o lona atalii i le afafine laititi a le tamaloa gaosi falaoa ma o la nonofo ai ma le fiafia, i le la fale lanu auro.

IA MANUIA TOE FUAFUAGA O LENEI VAIASO!

Comments

Sorted by Best
Loading comments

Comments are powered by Disqus. By commenting, you agree to their privacy policy.

Powered by Disqus

More from Le Lali

View all